Chương 22: Dấu Triện Dưới Gáy Sách

Ba chữ "quan Thần Sách" vừa trượt khỏi môi Đàm Thông phán liền bị luồng gió bấc rít qua chân bệ đá thốc bạt đi, nhưng dư âm của nó thì như một chiếc đinh sắt găm phập vào màn sương đêm tĩnh mịch.

Dưới đáy hố sâu hoắm, bùn non ngập tới mắt cá chân Vương Quang buốt giá. Hắn không ngẩng đầu lên ngay. Bản năng của một kẻ sống sót bằng nghề chép mướn nơi huyện nha mách bảo hắn rằng: khi quan trên lỡ miệng để lộ một điều cấm kỵ, kẻ khôn ngoan nhất tuyệt đối không được tỏ ra mình vừa nghe thấy. Hắn cúi rạp người thấp hơn, hai bàn tay áp hờ lên mặt nắp tráp sắt nguội ngắt, các ngón tay khẽ co lại, ngón trỏ vô thức tỳ miết vào ngón cái theo thói quen tỳ vết chai quản bút.

Trên miệng hố, thoáng bàng hoàng chỉ đọng lại trên gương mặt gầy guộc của Đàm Thông phán trong đúng hai nhịp thở.

Không có tiếng quát tháo giật giọng, cũng không có vẻ bối rối lộ liễu của kẻ non tay. Cơ má viên quan giật nhẹ một cái rất khẽ, khóe môi mỏng tanh mím chặt lại thành một đường chỉ thẳng tắp. Đôi mắt ti hí sắc như dao cau lập tức thu hồi toàn bộ tia dao động, thay vào đó là một vẻ phẳng lặng, lạnh tanh như mặt nước ao tù mùa đông. Hắn buông tay khỏi bao đoản đao, các ngón tay khô khẳng chắp lại sau lưng, từng khớp xương siết chặt vào nhau phát ra một tiếng khục khô khốc.

"Đậy lại."

Âm thanh phát ra từ miệng Đàm Thông phán không hề gay gắt. Nó trầm đục, nhát gừng, phẳng lì và nặng trịch như một tảng đá ném thẳng xuống đáy bùn.

Vương Quang khựng lại. Đầu ngón tay hắn vẫn chạm vào mép sắt sắc lẹm của khe hở rộng nửa đốt ngón tay.

"Bẩm quan lớn..." Vương Quang cất giọng khàn đặc, cố giữ cho âm sắc thật vụn vặt, sợ sệt như thói thường: "Ba đồng tiền kẽm... vừa tra vào rãnh ngậm. Cơ cấu then khóa bên trong dường như đã chạy hết một vòng tám nhịp. Nếu lúc này cưỡng ép đậy nắp lại, kẻ hèn sợ gờ sắt bên trong gãy vụn, kẹt cứng văn tự... sau này đối chiếu hồ sơ sẽ mất dấu vết gốc."

Hắn nói hoàn toàn dựa trên nghiệp vụ của một kẻ giữ kho giấy tờ. Đó là cái cớ hoàn hảo nhất để trì hoãn.

Đàm Thông phán đứng trên mép đất, bóng áo xanh chàm phủ trùm lên đầu Vương Quang như một cái bóng ma quan phương. Viên quan không hề bị lời giải thích hành chính ấy lay chuyển. Hắn nhìn chằm chằm vào đỉnh đầu Vương Quang, giọng nói chùng xuống một tông, mỏng dính nhưng sắc lẹm:

"Ta bảo ngươi... đậy lại."

Từng chữ nhả ra chậm rãi, lạnh ngắt, không cho phép có điều kiện thứ hai.

Đó không phải là mệnh lệnh khảo sát, đó là sự phong tỏa. Đàm Thông phán muốn vùi lấp thứ vừa hé lộ trước khi ánh mắt của bất kỳ ai—kể cả tên chép mướn hay đám lính thủy cầm đuốc—kịp chạm vào nội dung của trang giấy bản bên trong.

Nhưng đúng vào khoảnh khắc Vương Quang nén một hơi buốt rát, chuẩn bị gồng hai cánh tay để ấn nắp tráp sắt xuống, thì một luồng khí lạnh từ khe nứt rễ đa dưới đáy móng miếu bỗng luồn ra.

Gió ngầm từ lòng sông Đáy thổi thốc qua kẽ hở nửa đốt ngón tay.

Luồng gió yếu ớt ấy không làm lay động được khối kim loại nặng trịch, nhưng lại khiến góc giấy bản phất sáp nằm cô độc dưới đáy tráp khẽ run lên.

Sột... soạt...

Âm thanh ma sát rất khẽ của chất liệu giấy cổ xưa.

Tập văn khế bị chém ngang thân, nơi bảy trang đầu chỉ còn trơ lại phần gáy sách xơ xác bọc lụa xanh chàm, bỗng nhiên bị luồng gió ngầm đẩy trượt nhẹ sang bên phải chừng nửa tấc.

Chính sự dịch chuyển nhỏ nhoi ấy đã làm lộ ra mép dưới cùng của trang số tám.

Vương Quang không cố tình tìm kiếm, nhưng ánh mắt hắn vốn đã quen soi từng lỗi mực nhỏ nhất trên các bản điền bạ huyện nha. Ánh lửa bập bùng từ bó đuốc dầu trẩu trên miệng hố hắt một tia sáng đỏ quạch xiên chéo qua khe hở nắp tráp, rọi thẳng vào góc giấy vừa trồi ra.

Không có tên người. Cũng không đọc được điều khoản văn tự.

Nhưng ở góc dưới cùng bên tả của trang giấy, sát mép gáy sách bị phạt đứt, đập vào mắt hắn là một dấu triện.

Đó là một dấu triện hình vuông, mỗi cạnh chừng hơn một tấc, in bằng thứ mực son đã phai thành màu tím thẫm của bã trầu lâu năm. Mực son không dùng thần sa nguyên chất rực rỡ, mà pha chút dầu trám nâu sẫm đặc trưng của các công đường miền sông nước hạ lưu.

Nếu quả thật là bản văn tự gắn liền với chức vụ cấm quân kinh kỳ mà Đàm Thông phán vừa lỡ lời nhắc tới, dấu triện này ít nhất cũng phải mang đường nét uy nghiêm của các công văn trung ương mà hắn từng có dịp đối chiếu sao lục. Đằng này, đường nét trước mắt hắn lại thô phác, viền ngoài mẻ một góc hình bán nguyệt, bốn góc vuông bị mài mòn theo lối ấn chương thường thấy nơi các nha môn hành chính dân sự.

Và ở hai chữ đầu tiên nằm bên hữu của dòng lạc khoản triện mộc—phần duy nhất lọt vào tầm mắt Vương Quang qua khe hở hẹp—rành rành là hai chữ Hán khắc chìm:

“Sơn Nam...”

Hai chữ ấy đủ để Vương Quang nhận ra một điều: dấu triện này không thuộc hệ thống quan ấn mà Đàm Thông phán vừa buột miệng nói ra. Nhưng nó là quan ấn của nha nào, thuộc cấp nào, đóng vào văn khế với tư cách người lập, người nhận hay kẻ làm chứng, hắn hoàn toàn chưa thể kết luận.

Một kẻ chuyên nghề sao chép sổ sách lâu năm hiểu rõ một quy tắc bất di bất dịch: nhìn thấy tên một địa phương không có nghĩa là đã nhìn thấy kẻ cầm quyền ký tên. Hắn biết chắc một chuyện duy nhất: người đóng dấu này đã từng trực tiếp đặt tay lên bản văn tự.

"Ngươi nhìn cái gì?"

Một giọng nói gằn xuống, trầm đục như tiếng đá cọ vào nhau trên miệng hố nện thẳng vào màng nhĩ Vương Quang.

Đàm Thông phán đã bước xuống một bậc đất nện. Lưỡi đoản đao bọc da cá đuối bên hông viên quan khẽ nhích ra khỏi vỏ nửa tấc, để lộ một vệt thép trắng loáng dưới ánh lửa đuốc.

Vương Quang lập tức thu hồi toàn bộ tầm mắt, hai bàn tay dán chặt xuống mặt sắt gỉ, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể ấn mạnh nắp tráp xuống:

RẮC!

Một tiếng khớp sắt khô khốc vang lên. Nắp chiếc tráp sắt sập xuống, khít rịt lại như một khối kim loại đúc liền, cắt đứt hoàn toàn luồng gió ngầm và che giấu vĩnh viễn trang số tám vào bóng tối om om của lòng đất.

Ba đồng tiền kẽm không bật khỏi rãnh. Chúng đã lún xuống ngang bằng với mặt sắt nguội, nằm im lìm như ba chiếc vảy bị ép chặt vào thân tráp.

Hơi lạnh thấu xương biến mất. Mùi mực nho ẩm mốc cũng tan biến. Chỉ còn lại mùi tanh nồng của bùn phù sa và khói dầu trẩu cay xè mắt.

Vương Quang quỳ dưới đáy hố, hai bả vai phập phồng theo từng nhịp thở dốc buốt giá. Hắn ngẩng mặt lên, trán lấm lem bùn đất, giọng run rẩy nhưng rành rọt từng tiếng theo lề thói công môn:

"Bẩm... bẩm quan lớn. Tráp sắt đã đóng khít. Ba đồng tiền đã ngậm sâu vào rãnh ngầm, văn tự bên trong đã được bảo toàn nguyên trạng, không suy suyển một nét."

Hắn báo cáo theo đúng ngôn ngữ của một tên lại dịch vừa hoàn tất công việc niêm phong hồ sơ. Hắn không hỏi về "quan Thần Sách", không nhắc đến dấu triện "Sơn Nam", càng không hé răng về dòng chữ khắc trên nắp sắt.

Đàm Thông phán đứng trên bậc đất nện lở dở, đôi mắt ti hí nheo lại thành hai khe hẹp, nhìn xoáy thẳng vào từng biểu cảm nhỏ nhất trên gương mặt Vương Quang.

Ánh mắt ấy lạnh lẽo và đầy toan tính. Đàm Thông phán hiểu rõ: Chiếc tráp sắt không thể phá hủy bằng sức mạnh cơ bắp nếu không muốn làm đứt gãy long mạch bãi bồi. Ba đồng tiền kẽm của Lượng đã trở thành chốt giữ của bản khế. Nếu bây giờ trừ khử tên chép mướn này, mối liên kết văn tự giữa người sống và người chết sẽ đứt đoạn, và bản khế ước ngầm kia sẽ trở thành một món nợ chưa đến kỳ phát tác nhưng đã treo ngay trên đầu chiếc mũ cánh chuồn của hắn.

Quan trọng hơn cả, tên chép mướn này hiểu về thủ tục hồ sơ.

Muốn tìm cách ém nhẹm hay xử lý một việc dính líu đến dấu triện cũ của bản xứ, hắn bắt buộc phải có một kẻ thông thạo từng cuốn sổ đinh, sổ điền bạ lưu trữ trong kho nha môn để lùng sục bản sao đối ứng.

"Trần Tam!" Đàm Thông phán quay đầu lên miệng hố, cất giọng phẳng lặng, lạnh tanh như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Trần Tam—người lính thủy đang ôm cánh tay quấn vải sô nẹp bên sườn—lảo đảo bước lên mép hố đất, đầu cúi gằm không dám nhìn xuống đáy:

"Dạ... có con!"

"Sai người lấy vôi sống và cát sông lấp chặt cái hố này lại. Đắp cao ba thước, dùng cọc tre niêm phong rào kín bốn góc. Từ giờ đến rằm tháng Giêng, cấm tiệt dân làng Cổ Miễu bén mảng lại gần gò mai rùa nửa bước. Đứa nào lai vãng... chiểu theo luật cản trở công vụ luồng lạch, đánh chết bỏ xác trôi sông!"

Trần Tam run rẩy định mở miệng dạ ran, nhưng khi ánh mắt hắn vô tình quét qua đáy hố, dừng lại ở ba đồng tiền kẽm đang lún sâu trên nắp tráp sắt, bước chân hắn bỗng khựng lại. Cổ tay mang vết sẹo tròn quấn dưới lớp vải sô của hắn giật nảy một cái.

Hắn ngập ngừng, đánh bạo hỏi một câu lí nhí:

"Bẩm quan... nếu lấp bằng vôi sống... có cần để nguyên ba đồng tiền ấy không ạ?"

Đàm Thông phán không quay đầu lại. Viên quan đứng im bất động trong hai nhịp thở.

Một khoảng câm lặng nặng nề bao trùm lấy miệng hố.

"Không được động vào."

Thanh âm nhả ra nhát gừng, khô khốc.

Trần Tam lập tức cúi rạp đầu, vạt áo giáp da rung lên bần bật:

"Dạ."

Một tên lính tuần giang tầm thường sẽ chỉ lo xúc đất lấp hố cho xong chuyện để tránh gió rét. Sự ngập ngừng của Trần Tam cho thấy hắn hiểu ba đồng tiền kia là thứ gì, và hắn sợ việc vùi lấp chúng cũng giống như đang chôn sống một phần mạng sống của chính mình.

Đàm Thông phán quay lại nhìn Vương Quang, ánh mắt đã trở về vẻ lãnh đạm của một viên chức triều đình:

"Trèo lên."

Vương Quang bám vào rễ cây đa trườn bên vách đất, chật vật trèo từng bước lên miệng hố. Bùn non bám chặt lấy ống quần chấn thủ thô ráp, nặng trịch như chì đúc. Khi chân hắn vừa chạm vào nền gạch bát tràng vỡ nát của gian hậu cung, Đàm Thông phán đã bước sát lại gần, một bàn tay khô khẳng như gọng kìm bất thần nắm chặt lấy bả vai hắn.

Lực bóp mạnh đến mức xuyên qua lớp vải thô, ấn sâu vào khớp xương vai khiến Vương Quang đau thấu ruột gan, nhưng hắn cắn chặt răng không rên lên nửa tiếng.

Đàm Thông phán ghé sát tai Vương Quang, hơi thở lạnh buốt phả vào thái dương hắn:

"Ngươi là kẻ chép mướn khôn ngoan. Người khôn thì biết chữ nào nên giữ trong bụng để tiêu hóa thành cơm áo, chữ nào lọt ra ngoài cửa miệng sẽ biến thành lưỡi chém phạt ngang cổ."

Hắn buông tay ra, quay gót bước nhanh ra phía cổng tam quan đổ nát:

"Rửa sạch tay chân rồi theo ta về nha Đốc Vận ngay trong đêm. Sáng sớm mai, kho lưu trữ mật của ty Đốc Vận sẽ mở cửa. Ngươi có đúng ba ngày... để tìm ra bản lưu của tờ văn tự mang dấu triện Sơn Nam năm Cảnh Hưng thứ mười."

Bước chân nẹp sắt của Đàm Thông phán nện trên nền gạch bát tràng vỡ, xa dần trong màn sương mù đặc quánh.

Vương Quang đứng chôn chân giữa gian hậu cung hoang tàn, gió bấc thổi lồng qua ngai Thành Hoàng rỗng ruột làm vạt áo hắn bay phần phật.

Hắn đưa bàn tay dính bùn lên nhìn. Dưới kẽ móng tay trỏ của hắn, vẫn còn dính một vệt mực màu tím thẫm của bã trầu—vệt mực son trăm năm vừa quẹt phải từ mép dấu triện qua khe hở nắp tráp.

Vương Quang khép bàn tay lại.

Vệt mực tím biến mất dưới những ngón tay chai sần.

Lần đầu tiên sau ba năm ngồi bên những chồng sổ mục nơi huyện nha, hắn chợt nhận ra đống giấy tờ từng khiến mình chỉ muốn cúi đầu chép cho xong mỗi ngày để đổi lấy ba mươi đồng kẽm... có thể chưa bao giờ là những trang giấy chết.

Có một văn tự đã nằm dưới nền miếu suốt trăm năm.

Có một dấu triện từng chạm lên nó.

Và có lẽ, đâu đó trong kho hồ sơ hắn từng đi qua hàng nghìn lần, vẫn còn một bản lưu chưa bị xóa.

Nếu quả thật có một bản lưu như thế, thì món nợ này đã không bắt đầu ở Cổ Miễu. Nó chỉ được chôn ở đó.