Chương 4: Những Hạt Thủy Tinh

Lần này hắn không đi một mình. Hai gã đàn ông vạm vỡ đi sau, tay đặt sẵn trên chuôi dao, nhưng bước chân chậm và không ai nhìn ai. Thiên đang cùng Ba chằng lại một tấm vách thuyền trong vịnh thì nghe tiếng ngựa. Anh không chạy, cũng không gọi ai. Anh đặt cây búa xuống, phủi tay, đứng chờ.

— Ông chủ xưởng ở đâu? — gã thương lái hỏi, leo xuống ngựa.

— Ở đây không có ông chủ, — Ba đáp. — Chỉ có người làm.

Gã cười nhạt. Nụ cười của người quen nghe những câu trả lời như vậy. Hắn đứng thẳng, nhìn quanh: cái sống thuyền gỗ lim nằm dài trên cát, những chồng ván xếp ngay ngắn, lò rèn nhỏ của Đại còn khói, và mười mấy người đàn ông dừng tay nhìn ra. Hắn nhìn rất kỹ, như đang cộng từng món trong đầu.

— Tôi họ Hà, tên Mậu, — hắn nói. — Buôn bán ở Luy Lâu mười tám năm. Muối trắng của các ông, hôm nay đã lên tới chợ Long Biên. Có người bán lại cho quan phủ với giá gấp ba.

Thiên không đổi sắc mặt, nhưng bụng anh thắt lại.

— Quan phủ nào?

— Phủ họ Sĩ.

Cái tên ấy rơi xuống như hòn đá xuống giếng. Thiên biết họ Sĩ. Anh dạy sử mười lăm năm, anh biết Sĩ Nhiếp đã cai quản đất này gần bốn chục năm, gia tộc ông ta nắm chợ, nắm bến, nắm hầu hết con đường buôn bán trong Giao Châu. Một cái xóm muối không tên chẳng là gì so với họ. Nhưng một thứ muối trắng rẻ hơn, tốt hơn, bán ra không qua tay họ thì lại khác.

— Ông tới đây để báo tin? — Thiên hỏi.

— Tôi tới để làm ăn. — Hà Mậu nói thẳng. — Họ Sĩ chưa biết muối ở đâu ra. Tôi biết. Tôi có thể chọn im, hoặc không. Còn tuỳ các ông cho tôi cái gì để chọn.

Ba bước lên một bước. Thiên đưa tay chặn ông lại, rất khẽ.

Họ ngồi nói chuyện trong lều của Đại, bên cạnh cái lò còn nóng. Hà Mậu ngồi trên khúc gỗ, hai gã vạm vỡ đứng ngoài cửa. Thiên ngồi đối diện, Ba ngồi cạnh, chân chống gối, im lặng.

Thiên hiểu mình đang ở thế yếu. Nhưng anh cũng hiểu một điều khác: nếu Hà Mậu thật sự muốn báo cho họ Sĩ, hắn đã không đến đây. Kẻ đến là kẻ muốn mua. Và kẻ muốn mua thì còn có thể thương lượng.

— Tôi không bán độc quyền cho ai, — Thiên nói. — Nhưng tôi sẽ bán cho ông trước, và bán với giá rõ ràng, không đổi trong ba tháng.

— Giá rõ ràng là giá nào?

— Tôi sẽ viết ra. Ông ký tên. Mỗi bên giữ một bản.

Hà Mậu nhướn mày.

— Buôn bán mười tám năm, chưa ai đòi tôi viết giá ra giấy.

— Vì thế ông mới biết người ta không giữ lời.

Hắn im một lúc rồi bật cười, lần này nghe thật hơn.

— Được. Còn gì nữa?

— Tôi không nhận tiền đồng. Tôi nhận sắt, lúa và vải. Loại sắt thỏi, không phải sắt vụn.

— Sắt? — Hà Mậu nheo mắt. — Các ông định làm gì với sắt?

— Đóng thuyền. — Thiên đáp, không né. — Ông đã thấy rồi.

Hà Mậu không nói gì. Nhưng Thiên thấy hắn đưa mắt nhìn ra ngoài cửa, về phía sống thuyền nằm dài dưới nắng. Cái nhìn của một người vừa tính ra một phép tính mà hắn không thích câu trả lời.

— Và tôi muốn biết, — Thiên nói tiếp — ông chỉ muốn muối, hay ông muốn nhiều hơn?

Thiên đã chuẩn bị cho câu hỏi này từ nhiều ngày trước. Anh đưa tay vào túi vải đeo bên hông, lấy ra một chiếc hộp gỗ nhỏ, mở nắp, đặt lên bàn.

Bên trong là mười mấy hạt tròn nhỏ, xanh lam, vàng mật, trắng đục. Đại là người làm ra chúng, từ cát thạch anh ven vịnh nấu chung với tro cây và vôi, trong cái lò mà lão ta xây lại ba lần mới đủ nóng. Hạt đầu tiên nứt, hạt thứ hai đục, hạt thứ mười hai mới có màu đẹp. Anh nhớ lúc Đại cầm hạt ấy lên ánh sáng, đôi tay thô ráp run lên, môi mấp máy không ra tiếng.

Hà Mậu nhìn những hạt cườm. Hắn không chạm vào. Hắn nhìn rất lâu.

— Thứ này... — hắn nói, giọng thấp hẳn đi. — Tôi chỉ thấy trên thuyền Đại Tần, ở cảng Phiên Ngung. Một chuỗi bằng ba mươi thạch gạo.

— Tôi không biết giá ở đó, — Thiên nói. — Nhưng tôi biết người ở Phù Nam, ở Lâm Ấp, có người sẵn sàng trả gấp nhiều lần muối.

Hà Mậu ngẩng lên nhìn anh. Lần này ánh mắt hắn đã khác.

— Ông là ai?

Đó là câu hỏi lần thứ ba Thiên nghe trong tháng này. Anh vẫn không có câu trả lời ra hồn. Nhưng lần này, Ba lên tiếng trước.

— Ông ấy là người làm muối. — Giọng Ba chậm và rắn. — Còn tôi là người đánh cá. Chúng tôi không bán mình cho ai. Chúng tôi bán thứ chúng tôi làm ra.

Hà Mậu nhìn Ba, rồi nhìn Thiên. Hắn gật đầu rất nhẹ, như gật với một điều hắn không muốn thừa nhận.

Còn một thứ nữa. Thiên để nó đến cuối, vì anh biết nếu đưa ra sớm hơn, người ta sẽ không tin.

Anh lấy ra từ trong túi một lọ sứ nhỏ bằng ngón cái, nút bằng sáp. Bên trong là thứ dầu trong veo, chưng từ vỏ quế và lá sả tươi bằng cái nồi đồng ba tầng mà Đại làm theo bản vẽ của anh. Mất cả tuần mới được nửa chén. Mùi thơm của nó không phải mùi hương thô của nhang trầm, mà là mùi sắc, sạch, bốc lên khi vừa mở nút.

Anh đưa cho Hà Mậu. Hắn ngửi. Khuôn mặt vốn cứng của hắn giãn ra từng chút một, như người vừa bước vào căn phòng quen thuộc sau nhiều năm xa nhà.

— Cái này... — hắn định nói gì đó rồi dừng lại.

— Chưa làm nhiều được, — Thiên nói. — Chưa phải bây giờ. Nhưng một ngày nào đó.

Hà Mậu đậy nút lọ lại cẩn thận, đặt xuống bàn, không hỏi giá. Hắn đứng dậy, phủi áo, đội lại cái mũ vải.

— Tôi sẽ quay lại sau một tháng. — Hắn nói. — Mang sắt. Mang lúa. Nếu ông giữ lời, tôi cũng giữ lời. Họ Sĩ sẽ không biết gì từ tôi.

— Tôi không hỏi ông vì sao giữ lời, — Thiên nói.

— Vì tôi làm ăn mười tám năm, — Hà Mậu đáp. — Chưa ai đưa cho tôi cả ba thứ trong cùng một ngày. Muối, cườm, và hương. Một người làm được ba thứ ấy thì hoặc là phát tài, hoặc là chết. Tôi muốn đứng gần khi chuyện đó xảy ra.

Hắn bước ra cửa. Hai gã vạm vỡ đi theo. Tiếng vó ngựa xa dần trên con đường ven biển.

Tối đó, Thiên ngồi một mình ngoài bãi. Anh thấy chân tay hơi run, mồ hôi lạnh ướt lưng áo. Anh biết hôm nay anh đã thắng một ván cờ nhỏ, nhưng anh cũng biết ván cờ thật chỉ vừa bắt đầu. Một thương lái biết bí mật của họ. Một gia tộc nắm cả Giao Châu có thể lật tay là xóa sổ họ. Và những gì họ có trong tay, muối, cườm, vài giọt dầu thơm, vẫn chỉ là đồ chơi.

Ba đi ra, ngồi xuống cạnh anh, đặt xuống cát một bát cháo nóng.

— Ông ăn đi. Từ sáng chưa ăn gì.

Thiên nhận bát cháo. Anh ăn chậm, hơi nóng ấm lên tận ngực.

— Anh Ba, hôm nay anh nói hay lắm.

— Tôi nói thật thôi. — Ba nhún vai. — Nhưng ông Thiên này, tôi có điều muốn hỏi.

— Anh hỏi đi.

— Gã họ Hà bảo muối mình đã lên tới Long Biên. Nghĩa là hàng mình bán được xa hơn mình tưởng. — Ba nhìn ra biển. — Vậy mình cần một cái thuyền chở hàng, không chỉ thuyền đánh cá, đúng không?

Thiên ngẩng lên. Anh không ngờ Ba nghĩ tới điều ấy trước mình.

— Phải. — Anh nói. — Cần một đội thuyền buôn. Nhưng còn phải có người biết đi, biết lái, biết canh bão.

— Người như vậy, — Ba nói chậm, — tôi biết vài người.