Chương 3: Một Người Chết, Một Viên Đá

Ông Ken vừa vác cuốc ra sân thì có người chạy qua cổng, gọi vọng vào:

“Tìm thấy Mor rồi!”

Aren đặt gáo nước xuống, theo ông ra đường. Người từ các ngả đang đổ về nhà Đội Gác; giữa những cái lưng áo bụi, cậu thấy Tiana chạy lon ton, cố theo kịp người lớn. Ken đổi chiếc cuốc sang vai bên kia để khỏi vướng, dẫn cậu tới chỗ chiếc xe chở đá vừa dừng trước sân.

Hark đứng cạnh xe, áo quần vẫn bộ đã mặc hôm qua. Gã đưa tay chặn một người định ghé sát vào, kéo tấm vải phủ lại phần thân trên thùng. Aren kịp thấy một bên vai đã mất, cánh tay lộ xương giữa lớp máu sẫm. Phần mặt còn lại dưới mép vải có đường quai hàm quen thuộc của Mor.

Cậu nuốt xuống, lùi nửa bước để tránh mùi tanh. Hai đêm trước Mor vẫn còn đi tuần. Sáng qua, lũ trẻ trong sân nhà cậu còn tranh nhau kể gã đang đuổi theo một con sói lớn.

Davren từ trong nhà bước ra. Trưởng thôn kiêm đội trưởng Đội Gác cũng gầy như phần đông người Redfall, đứng cạnh thùng xe chỉ cao hơn thành gỗ một đoạn. Ông ra hiệu cho Hark nói, đám người gần đó bớt chen lấn.

“Hơn hai dặm phía ngoài thôn,” Hark nói, giọng khàn. “Tôi với Khol lần theo tuyến của Mor, gặp máu trước, rồi thấy đao của anh ấy ở một đống sỏi. Từ đó phải đi thêm gần nửa dặm nữa mới tới khe đá Mor mắc lại. Bọn tôi phải kéo ra mới đưa lên xe được. Dọc đường có vết kéo và vết cào, tôi nghĩ lúc bị tha đi nó vẫn còn chống cự.”

Davren cúi xuống vén tấm vải xem mặt người nằm trên xe. Hark nói thêm rằng có lẽ là sói trưởng thành, nhưng ông vẫn giữ mép vải, mãi đến khi nghe tiếng gọi từ sau đám đông mới phủ xuống.

“Anh Mor!”

Lyra chạy tới, tạp dề còn dính bột, tay cầm chiếc muôi múc cháo. Người đứng trước nhường đường, nàng tới sát thùng xe mới chậm lại. Chiếc muôi cấn vào thành gỗ khi nàng với tay kéo vải; Hark đỡ khuỷu tay nàng, chưa kịp nói thì nàng đã nhìn thấy mặt chồng.

Lyra khuỵu xuống bên bánh xe. Chiếc muôi rơi, nàng chồm lên nắm bàn chân còn nguyên của Mor, gọi tên gã giữa những tiếng nấc. Hai phụ nữ lớn tuổi chen vào, một người ôm lấy lưng nàng, người kia gỡ từng ngón tay khỏi chân người chết. Vừa được gỡ ra, Lyra lại bám vào thành xe, cố đứng lên nhìn thêm.

Ken đặt tay lên vai Aren, đưa cậu ra khỏi vòng người. Trên đường về, họ phải tránh một người gánh nước đang đi ngược chiều; đôi thùng chòng chành, nước sánh lên miệng rồi rơi thành vệt xuống cát. Qua sân nhà bà Mary, cậu vẫn nghe tiếng Lyra khóc vọng tới, lẫn trong tiếng người gọi nhau đi làm.

Mor được đưa tới nghĩa địa phía đông trong buổi sáng. Người đào huyệt phải xuống sâu, lấp xong còn nén thêm đá bên trên để thú khỏi moi xác. Mấy phụ nữ ở lại với Lyra, thay nàng trông hàng ăn. Những người còn ca dưới mỏ mang dụng cụ đi muộn; Ken cũng vác cuốc ra khỏi nhà, dặn Aren để ý lũ trẻ, đừng cho chúng đi lẻ.

—

Buổi học bắt đầu trễ. Aren dùng mẩu đá vôi Tiana mang hôm qua, viết lại những chữ cũ lên phiến đá kê bên tường. Con bé ngồi ở hàng đầu, đến lượt mình mới đọc, mắt thỉnh thoảng ngó ra cổng. Cậu sửa một nét chữ cho đứa nhỏ bên cạnh rồi chỉ tiếp từng từ, để những đứa thuộc bài đọc chậm lại chờ các bạn.

Đến chữ “sói”, giọng cả bọn nhỏ xuống. Aren gõ vào chữ ấy, bảo đọc lại cho rõ. Lần thứ ba chúng mới đọc to như những chữ trước, rồi một tiếng hét ngoài đường cắt ngang buổi học:

“Ấn thạch trung! Chú Galen đào được đá trung!”

Tiana quay phắt lại, bật dậy chạy ra sân. Mấy đứa kia cũng nhổm lên, Aren phải giữ đứa nhỏ nhất khỏi lao theo giữa lúc có xe kéo đi qua cổng.

“Đi sát nhau. Đừng chạy xuống hầm.”

Cậu đặt mẩu đá lên bờ tường rồi dẫn chúng đi. Tiana đã ở trước cả bọn một quãng, thỉnh thoảng ngoái lại giục. Tới cửa mỏ, con bé lách qua những người đứng vây quanh cha, bám lấy vạt áo ông.

Galen đang nâng một viên đá cỡ ngón tay cái giữa hai bàn tay đầy bụi. Những đường vân cuộn sâu vào tâm, dưới nắng ánh lên màu đỏ nhạt. Ông xoay nó cho người bên cạnh xem, cười đến lộ hàm răng ố vàng. Lớp đá bao ngoài vừa được đập vỡ còn dính ở một cạnh; cùng một công việc ấy, hôm khác người ta chỉ tìm thấy vài mảnh toái thạch.

“Cho tôi nhìn một tí.”

Một bàn tay đưa ra. Galen để người ấy nhìn ngay trên tay mình, rồi lau viên đá lên ngực áo, cất vào túi trong thắt lưng. Có người vỗ vai chúc mừng, có người hỏi ông đào ở nhánh nào. Khi một giọng phía sau nhắc phải giữ cho kỹ, kẻo lại như Silas với Mor, Galen kéo con gái sát vào chân, lách ra khỏi vòng người.

Aren giữ đám nhỏ ở bên đường cho cha con họ đi qua. Từ lần Mara ngã trong mỏ ba tháng trước, Galen phải làm một mình để nuôi cả nhà. Một viên trung cấp có thể đổi lấy số tiền ông dành dụm nhiều năm chưa chắc đã đủ. Aren nhìn bàn tay Galen vẫn che ngoài miệng túi cho đến lúc hai cha con khuất sau khúc rẽ.

—

Mara đang ở trong sân, thấy chồng và con hớt hải về cùng nhau liền chống tay lên khung cửa.

“Gì đấy? Sập mỏ à?”

“Em xem này.”

Galen lấy viên đá ra. Nàng bước tới, vịn vào cánh tay ông để nhìn gần hơn, rồi đưa bàn tay còn lại che miệng. Galen cười trước. Mara ôm chầm lấy chồng, khiến ông phải giơ tay cầm đá lên khỏi vai nàng.

Tiana níu vạt áo cha.

“Cha, cái này là ấn thạch trung hả?”

“Ừ, cao cấp hơn loại con thấy trước đây.”

“Mọi người bảo nhà mình có tiền rồi.”

Galen cất đá, bế bổng con gái lên xoay một vòng. Con bé ré lên, quàng cả hai tay ôm cổ ông. Mara đứng cạnh nhắc coi chừng chân nó đạp vào thùng nước, nhưng vẫn cười khi ông đặt con xuống.

“Mai thương đội tới, nhà mình theo họ,” Galen nói với vợ. “Anh sang báo trưởng thôn ngay.”

“Ngày mai luôn à?”

“Đợi làm gì nữa. Silas rồi Mor, đội bảo vệ lại thiếu người.” Ông gỡ bàn tay Tiana còn bám trên cổ áo. “Em ở nhà thu xếp. Chân còn đau thì để đồ nặng đấy, anh về làm.”

Mara nhìn xuống chân mình rồi gật đầu. Tiana muốn theo cha, nhưng ông bảo ở lại giúp mẹ, sang chỗ trưởng thôn xong sẽ về.

—

Người đứng trước nhà Davren vẫn chưa tản hết. Chiếc xe chở Mor đã được kéo ra phía sau để rửa, nước đỏ loãng chảy dọc một rãnh trên đất. Aren đưa lũ trẻ về ngang đó, dừng lại khi trưởng thôn ra cửa. Galen vừa tới, đứng ở mép đám đông.

“Ngày mai tôi sẽ nhờ thương đội cho người kiểm tra quanh thôn,” Davren nói. “Cả những đoạn đường ra mỏ. Trước mắt đừng ai đi lẻ, người tan ca chờ nhau cùng về.”

“Còn ban đêm?” một người hỏi.

“Tôi sẽ bàn với họ chuyện bổ sung người gác.”

Davren gọi Galen tới, chúc mừng trước đám đông rồi nói đường mỏ có lẽ đã tiến gần lõi mạch. Người đứng bên Aren lập tức hỏi Galen có phải lấy được viên đá ở nhánh mới không; thêm mấy người ghé tới nghe. Họ còn muốn biết lớp quặng trông thế nào, phải đập sâu bao nhiêu mới thấy đá. Davren để Galen trả lời, đến khi đám đông thưa bớt mới nhắc:

“Phần nộp cho thôn, anh nhớ chứ?”

“Hai thành cho thôn và Đội Gác.”

“Ừ. Tính trên giá quy định hai nghìn xu, như trước. Đổi được đá sơ thì nộp bằng đá cũng được.”

Galen đã tính khoản ấy. Ông chờ một người đi ngang qua rồi nói với Davren việc muốn đưa vợ con tới Lonsa.

“Tiana chưa đầy sáu tuổi, còn Mara thì chân vẫn thế. Tôi muốn kiếm chỗ khác cho con bé sống.”

Davren vỗ vai ông.

“Thu xếp từ tối nay đi. Mai nói thẳng với bên thương đội.”

Aren đứng ngoài đường nghe được câu ấy. Cậu đưa những đứa nhỏ còn theo mình về sân, cho chúng lấy đồ rồi tan học. Tiana không quay lại nữa; mẩu đá vôi con bé cho vẫn nằm trên bờ tường, một đầu đã mòn vì buổi sáng.

—

Chiều xuống, Aren mang hai cuốn sách ra phủi bụi. Cậu đã đọc hết cả hai nhiều lần, vài trang bong gáy được khâu lại bằng chỉ thô. Cuốn đầu mỏng hơn, mép bìa mất một góc từ trước khi tới tay cậu.

Veyr đã đổi nó lấy một viên toái thạch.

Hồi ấy Aren khoảng mười hai tuổi, bị cấm xuống những nhánh hầm phụ sau lần mắc kẹt giữa lối. Bọn trẻ cùng tuổi có thể chui vào nhặt đá, chất lên xe đẩy ra ngoài; riêng cậu phải nhờ mấy người kéo ngược mới thoát. Cậu ngồi trên đống toái thạch gần cửa mỏ, tránh đường xe ra vào, chẳng biết làm gì cho hết buổi.

Một người đàn ông cao, hơi gầy dừng lại cạnh đống đá, quần áo phủ bụi đường. Veyr nhìn cửa hầm rồi nhìn cậu.

“Nhóc mập, ngồi đây làm gì?”

“Cháu không được xuống mỏ.”

“Vậy học chữ đi.”

Ông lấy trong áo ra cuốn sách mỏng, chìa trước mặt Aren. Cậu phủi tay lên quần, nhận lấy mở thử. Những dòng chữ nằm đều trên giấy, cậu chẳng đọc được chữ nào.

“Bao nhiêu tiền ạ?”

“Một viên toái thạch.”

Aren cúi nhặt một viên ngay bên chân, đưa sang. Veyr ngắm nó dưới nắng rồi cất cẩn thận vào túi trong. Cậu nhìn đống đá mình đang ngồi, lật cuốn sách xem thêm lần nữa.

“Trong này có hai trăm chữ cơ bản,” Veyr nói. “Lần sau ta về, đọc được trang đầu thì có cuốn khác.”

“Nhưng cháu chưa biết đọc.”

“Trong Đội Gác có người biết. Mang tới hỏi.”

Veyr bốn tháng sau mới trở lại. Trong quãng ấy, Aren mang sách đi hỏi từng người chịu trả lời, tập viết xuống cát rồi tự che chữ để nhớ lại. Sau đó, cậu đã biết gần hết cuốn đầu. Cuốn thứ hai Veyr đưa dày hơn, có cả một câu chuyện; những chỗ khó phải mang tới hỏi Davren. Trưởng thôn thường giải nghĩa xong là đuổi cậu đi, nhưng hôm sau cậu lại tới, mở sẵn trang cần hỏi.

Một lần tiễn Veyr ra cổng, Aren hỏi vì sao ông muốn dạy mình. Ông chỉ vào cái bụng căng áo của cậu, bảo cả thôn gầy nhom mà nuôi được một thằng nhóc thế này, ông tò mò. Aren kéo áo xuống. Veyr đã quay đi gọi người phụ việc, nhưng cậu vẫn chạy theo hỏi chuyến sau ông có mang sách nữa không.

Về sau, những lúc thương đội dỡ hàng, Aren thường mang nước tới ngồi cạnh ông. Veyr kể về Lonsa và những thành xa hơn, nơi có người kiếm sống bằng chữ viết, có học viện dạy dùng ấn lực. Một lần chỉ có hai người dưới gốc cây đầu thôn, cậu hỏi những người ấy có bao giờ bỏ ấn thạch vào miệng không.

“Họ cầm để hấp thu, hoặc đặt vào vũ khí. Đá không phải thức ăn.”

“Ăn thì sao ạ?”

Veyr trả túi nước, nhìn thẳng vào cậu.

“Chết. Đừng thử.”

Aren đóng cuốn sách trên tay. Giấy đã mỏng ở những chỗ cậu lật nhiều, cậu miết lại một góc bị quăn rồi xếp cả hai cuốn lên phản. Ngoài sân có tiếng cuốc gác vào tường, ông Ken đã về.

—

Bữa tối có cháo rau và một chiếc bánh bột chia đôi. Ken ăn xong, đặt bát xuống nền rồi hỏi:

“Mai thương đội tới. Cháu vẫn muốn đi?”

“Vâng.”

Ông đứng dậy lấy túi đá. Aren để nốt miếng bánh vào bát, nhìn ông đổ mười bốn viên nguyên cùng mảnh cắn dở lên mặt phản. Ken đếm lại, gạt bốn viên về phía mình. Mười viên còn lại ông cho vào túi, buộc miệng rồi đưa sang.

“Cầm lấy làm lộ phí. Mảnh dở thì ăn nốt đêm nay.”

Ông đẩy mẩu đá về phía cậu, ngón tay lật đúng cạnh có dấu răng lên trên.

“Đừng mang cái này ra ngoài cho người ta thấy.”

Aren nhận túi bằng hai tay. Bốn viên ông giữ lại vẫn nằm trên phản, cách chỗ ngồi một gang. Cậu định tháo nút trả bớt, Ken đã đặt tay lên miệng túi.

“Ông còn làm được. Bốn viên đủ dùng ít nhất ba tháng, trong lúc ấy rồi đào thêm.”

“Nếu không tìm được thì sao?”

“Thì ông liệu. Cầm đi, ngoài ấy đến chỗ ngủ cũng phải trả tiền.”

Aren giữ túi trên đùi, để Ken thu bốn viên về hốc dưới chân phản. Ông che lại chỗ giấu rồi mới ngồi lên.

“Cháu sẽ về thăm. Nếu ở ngoài sống được, cháu đón ông lên.”

“Ừ. Lại đây.”

Aren đặt túi xuống, ngồi sang cạnh ông. Cánh tay Ken vòng qua vai cháu, bàn tay gầy vỗ lên lưng hai cái. Cậu cúi xuống, tựa sát thêm, chiếc phản nghiêng kêu dưới sức nặng.

“Ấy, đừng đè. Ông ngã bây giờ.”

Aren bật cười, vội nhấc bớt người ra. Ken vẫn giữ một bên vai cậu, kéo lại vừa đủ để hai ông cháu ngồi yên. Cậu nhìn xuống cổ tay ông, vết xước hôm qua đã khô, mép áo cọ vào chỗ da đỏ quanh đó.

Rửa bát xong, Aren mới gói hành lý. Hai bộ quần áo rộng ông Ken đặt riêng từ thương đội được gấp quanh sách cho khỏi cong bìa. Cậu buộc túi đá riêng, cất sát người; trên mặt phản vẫn còn mảnh cuối cùng, phần dấu răng sáng hơn mặt đá cũ.

Ken đã nằm xuống. Aren cài then cửa, ngồi ở chỗ khuất sau phản mới đưa mảnh đá lên miệng. Vị chát cùng hơi lạnh quen thuộc lan xuống ngực, tiếng bên ngoài lắng đi rồi trở lại. Lần này cảm giác nhạt hơn, cậu không biết vì mảnh đá nhỏ hay vì mình đang mải nghĩ tới ngày mai.

Cậu nằm xuống, đặt tay nải cạnh đầu. Từ phản bên kia, ông Ken hỏi dây túi đã chắc chưa.

“Chắc rồi ạ.”

“Ngủ đi.”

Cậu kéo chăn lên bụng. Trong bóng tối, hai ông cháu nghe rõ tiếng trở mình của nhau.