Chương 2: Bạch Tú Tài Nghe Xong Làm Thơ

Nếu ai đó tình cờ đi lạc lên vùng núi Tây Bắc hôm đó, vô tình nhìn lên đỉnh một ngọn núi không có tên trên bản đồ, họ sẽ thấy một thanh niên.

Thanh niên đó đứng trên một tảng đá phẳng nhìn ra dãy núi trùng điệp phía trước, mặc áo lụa trắng dài tay, tay phải cầm quạt giấy mở rộng, tư thế thẳng và tự nhiên như người đứng trước gương suốt bốn vạn năm. Gió thổi lên từ thung lũng bên dưới, tà áo bay nhẹ sang một bên, tóc đen bay theo, mây trắng cuộn sau lưng như phông nền được dàn dựng. Thanh niên đó trông như bước ra từ một bức tranh thủy mặc mà họa sĩ vẽ cả đời chưa chắc đạt được, và đang đứng đọc thơ.

Giọng đọc to, rõ ràng, từng chữ một, cho dãy núi nghe. Dãy núi không có ý kiến gì, vì dãy núi là đá.

Thanh niên đó là Bạch Tú Tài, bốn vạn năm tuổi, Đại Thừa viên mãn, cao thủ văn chương hàng đầu tam giới, và lão đang ở ngày thứ ba trăm linh hai của tháng này mà không có khán giả nào ngoài địa hình xung quanh.

Lão đọc xong bài thơ, dừng lại, rồi nhìn núi, gật đầu.

"Các ngươi cũng thấy hay đúng không?"

Lão nói, bằng giọng của người vừa nhận được sự xác nhận ngầm từ một hội đồng thẩm định uy tín, rồi cầm bút ghi thêm vào sổ tay, sửa lại một từ ở câu thứ ba, đọc lại một lần nữa, so sánh bản trước và bản sau trong đầu.

Bản trước dùng chữ "lạnh," bản sau dùng chữ "hoang." Lão ngâm lại cả câu hai lần, mỗi lần một phiên bản, lại nhìn núi sau mỗi lần.

"Bản nào hay hơn?"

Lão hỏi.

Núi vẫn im.

"Các ngươi im lặng lâu hơn ở bản sau."

Lão nói, gật đầu.

"Nghĩa là các ngươi đang suy ngẫm. Bản sau hay hơn. Ta giữ chữ 'hoang.'"

Lão ghi thêm mấy chữ vào sổ, hài lòng, rồi nhìn sang ngọn núi nhỏ bên phải. Ngọn núi đó thấp hơn mấy ngọn kia, đỉnh hay có mây che, và từ lâu lão đã nghi ngờ đây là khán giả có vấn đề. Mấy ngọn núi lớn phía trước luôn im lặng nghiêm túc khi lão đọc, nhưng ngọn núi nhỏ bên phải này thường xuyên bị mây che đỉnh đúng lúc lão đang đọc đoạn hay nhất, như thể không tập trung.

"Ngươi lại không nghe hả?"

Lão nói với ngọn núi nhỏ, giọng không tức giận nhưng có hàm ý.

"Ta đọc câu thứ năm là ngươi bắt đầu che mây rồi. Ta biết ngươi nghĩ câu thứ năm chưa hay, nhưng ngươi che mây thì ta cũng không sửa được."

Ngọn núi vẫn có mây che đỉnh.

Lão thở ra, gập sổ lại. Bốn vạn năm tu luyện, không một tác phẩm nào lão thấy không đáng sửa, và không một buổi đọc thơ nào lão thấy đủ khán giả. Dãy núi trước mặt là khán giả tốt nhất lão có, không bao giờ ngáp, không bao giờ cắt ngang, không bao giờ nói thơ lão dở. Dĩ nhiên núi cũng không bao giờ nói thơ lão hay, nhưng lão đã quyết định hiểu phần im lặng đó theo hướng tích cực từ vài nghìn năm nay.

Tiếng bước chân vọng lên từ phía sau lão và lão không quay đầu. Pháp trận bảo vệ thư phòng không cao bằng người kia nhưng đủ để lọc ra thứ không nên vào, và thứ đang bước tới bây giờ thì lão nhận ra từ cách đặt chân, cách linh khí di chuyển, cái tiết tấu bước đi của người quen đi nhanh và không quen chờ.

"Bạch huynh."

Lão Rùa nói.

"Ta đang bận."

"Ta thấy."

Lão Rùa nói, dừng lại đằng sau, nhìn qua mấy ngọn núi.

"Ta đợi."

Bạch Tú Tài liếc qua vai một cái, không đủ để gọi là quay lại, chỉ đủ để đánh giá nhanh. Lão Rùa đứng đó, mặc áo tối màu, dáng đứng của người không có thói quen đứng chờ ai, hai tay không cầm gì, mặt biểu lộ đúng một thứ là "ta sẽ đứng đây bao lâu cũng được nhưng ta muốn ngươi biết là ta đang đứng đây."

Bạch Tú Tài nhìn lại dãy núi. Lão Rùa trông không thay đổi nhiều so với lần gặp cuối mấy trăm năm trước, vì lão Rùa không quan tâm dung mạo để thay đổi nhiều. Tu sĩ ở cảnh giới đó muốn trông như thế nào thì trông như thế ấy, nhưng Lão Rùa chọn kiểu trung niên cứng cỏi, gương mặt có góc cạnh, nhìn vào là biết ngay đây là người ra quyết định chứ không phải người chờ quyết định. Thực dụng, đúng với tính cách của lão.

Bạch Tú Tài thì khác. Bốn vạn năm lão giữ nguyên dung mạo này vì lão tin rằng thi nhân phải có phong thái, phong thái đến từ cả bên trong lẫn bên ngoài, và bên ngoài thì lão không muốn phí công tu luyện mà để mình già xấu. Thanh niên trắng trẻo cầm quạt giấy đọc thơ thì thơ mới có hồn, ông già cầm quạt giấy đọc thơ thì người ta chỉ tập trung vào ông già.

Lão Rùa từng nói thẳng một lần rằng cái lý do đó nghe có vẻ là lý sự của kẻ hám dung mạo. Bạch Tú Tài đáp lại bằng một bài thơ dài ba mươi câu về mối quan hệ giữa hình thức và nội dung trong nghệ thuật. Lão Rùa nghe xong không cãi thêm vì không biết cãi chỗ nào. Từ đó hai người không nhắc lại chuyện đó nữa.

Bạch Tú Tài lật sang trang tiếp theo trong sổ tay, xem lại bài thơ hôm qua về gió Thu. Câu thứ hai nhịp chưa ổn, lão biết vậy từ hôm qua nhưng chưa tìm ra cách sửa. Lão đọc thầm, thử đảo vị trí hai chữ, thử thêm một âm tiết, thử bỏ một âm tiết. Lão Rùa đứng sau lưng, im lặng, nhưng cái im lặng của ông trùm không quen chờ đợi thì nặng hơn tiếng động thông thường, như một viên đá ném vào hồ nước yên tĩnh, lan ra từng vòng.

Bạch Tú Tài nghe thấy cái im lặng đó và cố tình đọc chậm hơn một chút. Bốn vạn năm quen biết, lão biết cách cân bằng.

Lão Rùa đứng thêm một lúc, rồi đi vào thư phòng. Bên trong kệ sách ba mặt tường, từ sàn tới trần, mỗi kệ xếp dày tới mức phải để sách nằm chồng lên nhau. Mặt tường thứ tư, phía đối diện cửa ra vào, dành riêng cho thơ, hàng nghìn tờ giấy xếp theo thứ tự thời gian, chữ viết tay mỗi thời kỳ một kiểu khác nhau vì bốn vạn năm chữ viết thay đổi. Tờ giấy cũ nhất gần như vàng ố, chữ cổ không ai đọc được ngoài Bạch Tú Tài, tờ giấy mới nhất còn chưa khô mực.

Lão Rùa đứng nhìn mặt tường thơ đó một lúc, rồi nhìn qua kệ sách, rồi lấy một cuốn ra xem. Cuốn sách mỏng, bìa cũ, tên tác giả không còn đọc được rõ. Lão lật vài trang, đặt lại, nhưng đặt sai chỗ, lệch sang một ô bên phải.

Bạch Tú Tài bước vào thư phòng đúng lúc đó. Lão không nói gì, chỉ nhìn cuốn sách đang đứng sai chỗ, nhìn Lão Rùa, rồi nhìn lại cuốn sách. Lão Rùa vội đặt lại đúng chỗ.

"Nói đi."

Bạch Tú Tài nói, đi về phía bàn đá, ngồi xuống, mở sổ ra.

Lão Rùa nói. Lão nói về câu chuyện gió thổi lên từ Hà Nội, về quán cà phê cóc và giọng kể chưa nghe xong, về những câu chuyện tan theo gió mỗi ngày không ai giữ lại. Lão nói về pháp trận giữ được ma vương thì cũng giữ được văn chương, về một cái web đọc truyện ngụy trang trên internet người phàm, bên ngoài bình thường, bên trong là thần trận.

Bạch Tú Tài nghe, không ngắt lời cho tới khi Lão Rùa nói xong.

"Pháp trận đó tương tác với nội dung bản thảo."

Bạch Tú Tài nói, không phải hỏi mà xác nhận.

"Đúng."

"Tác phẩm hay sinh Văn Khí, bổ trợ người đọc và người viết."

"Đúng."

"Tác phẩm dở thì sao?"

Lão Rùa mở miệng.

"Không sinh Văn Khí, không ảnh hưởng."

"Sai."

Bạch Tú Tài mở quạt ra, không phải để phe phẩy mà để đặt lên bàn như người ta đặt hồ sơ xuống trước khi thẩm vấn.

"Tác phẩm dở sinh Trọc Khí. Ít thôi, không đáng kể nếu chỉ một hai bài, nhưng tích tụ lâu ngày thì người đọc bị kéo xuống, gu thẩm mỹ bào mòn, tới lúc không còn phân biệt được hay dở nữa. Pháp trận của ngươi tương tác với nội dung thì phải tính tới chuyện này."

Lão Rùa dừng lại. Lão chưa nghĩ tới.

"Cho nên cần duyệt bài."

Lão Rùa nói.

"Đó là vấn đề thứ nhất."

Bạch Tú Tài gật đầu.

"Vấn đề thứ hai: ai quyết định cái gì là hay, cái gì là dở? Tiêu chuẩn là gì? Nếu ngươi để pháp trận tự đánh giá thì pháp trận đánh giá theo tiêu chuẩn nào, ai cài tiêu chuẩn đó vào, và tiêu chuẩn đó có nhất quán không?"

Lão Rùa nhìn Bạch Tú Tài. Lão cũng chưa nghĩ tới cái này.

Lão bắt đầu tự hỏi liệu mình có nên chuẩn bị kỹ hơn trước khi tới đây hay không, nhưng nghĩ lại thì nếu chuẩn bị kỹ hơn thì lão đã không tới mà ngồi nhà luyện pháp trận thêm ba trăm năm nữa, và ba trăm năm nữa thì Bạch Tú Tài vẫn đứng đây đọc thơ cho núi nghe, không mất gì.

"Vấn đề thứ ba: giả sử ngươi có pháp trận hoàn hảo, tiêu chuẩn rõ ràng, hệ thống duyệt bài kỹ lưỡng. Tác giả gửi bài, bị từ chối, nhận xét lạnh lùng theo hướng kỹ thuật, không biết phải sửa thế nào, họ nản, bỏ đi. Vài lần như vậy thì web không có tác giả. Pháp trận hoàn hảo nhưng trống rỗng."

Bạch Tú Tài nhìn Lão Rùa.

"Ngươi dựng cái nhà đẹp nhất tam giới mà không có ai ở thì cũng chỉ là cái nhà hoang."

Lão Rùa im lặng ngồi xuống ghế đá đối diện. Lão nhìn Bạch Tú Tài, nhìn cái cách lão vừa nêu ba vấn đề liên tiếp mà không có vẻ gì là đang công kích, chỉ đơn giản là đặt ra những thứ cần giải quyết.

"Đó là lý do ta tới đây."

Lão Rùa nói.

"Nếu ta nghĩ được hết thì ta không cần ngươi."

Câu đó nghe như thừa nhận nhưng giọng thì không phải. Bạch Tú Tài biết Lão Rùa đủ lâu để hiểu rằng lão ta vừa nói đó là cái lý do hợp lý nhất mà lão có thể đưa ra mà vẫn giữ được thế chủ động.

Bạch Tú Tài mở quạt ra.

"Ta nghe xong rồi."

Bạch Tú Tài nói.

"và ta có cảm hứng."

"Bạch huynh."

"Thơ không thể chờ."

"Ta vừa trình bày ba vấn đề nghiêm túc."

"Ngươi trình bày, ta nghe, ta xử lý bằng cách của ta."

Bạch Tú Tài đứng dậy, đi về phía cửa, nhìn ra dãy núi.

"Ý tứ bay đến thì phải nắm ngay, để lỡ thì tiếc cả đời. Ba vấn đề của ngươi không bay đi đâu được, ngươi sẽ vẫn còn đó khi ta làm thơ xong."

Lão Rùa nhìn trời.

Bạch Tú Tài đứng ở cửa, quạt mở rộng, nhìn ra núi, tư thế quen thuộc như lúc đầu chương. Rồi lão đọc, giọng đều và rõ:

"Vạn chuyện tan theo gió sớm mai.

Một người ngồi giữ, một người khai.

Văn chương có phách còn lưu lại.

Pháp trận nào qua nổi lòng ai?"

Bạch Tú Tài dừng lại, gật đầu, ghi vào sổ. Rồi lão đọc lại lần nữa, chậm hơn, nhấn vào câu cuối. Rồi lão lắc đầu nhẹ.

"Câu cuối chưa ổn, để sửa sau."

Lão gập quạt lại, quay vào nhìn Lão Rùa.

"Sách vở phong trần, bạn cũ gọi nhau."

Lão nói, câu thơ chen vào lời nói bình thường không báo trước, rồi chuyển giọng.

"Được, ta tham gia. Nhưng ta có điều kiện."

"Ta nghe."

"Web đó cần có chuẩn. Không phải chuẩn tùy hứng, không phải chuẩn theo cảm tính từng người duyệt, mà là chuẩn được ghi chép rõ ràng, áp dụng nhất quán, ai gửi bản thảo cũng được đánh giá theo cùng một thước đo."

Bạch Tú Tài nói chắc, từng câu một, giọng lạnh và rõ.

"Ta đã suy nghĩ về chuyện này bốn vạn năm."

"Bốn vạn năm?"

"Ta bắt đầu ghi chép từ khi còn trẻ."

Bạch Tú Tài quay vào phòng sâu hơn, đi về phía góc cuối thư phòng, chỗ có một tảng đá kê riêng, thấp hơn mặt bàn, không có gì trên đó ngoài một lớp pháp trận mỏng phủ bề mặt. Lão đặt tay lên, bắt ấn quyết lần một, lớp pháp trận bề mặt tan ra. Bắt ấn quyết lần hai, lớp thứ hai bên dưới hiện ra rồi tan. Bắt ấn quyết lần ba, tảng đá từ từ tách ra, để lộ một ngăn bên dưới.

Lão Rùa nhíu mày. Ba lớp pháp trận bảo vệ. Lão nhìn lại cửa vào thư phòng, nhớ lại pháp trận bảo vệ thư phòng khi nãy và chỉ có hai lớp. Cuốn sổ được bảo vệ nhiều hơn cái nhà.

Bạch Tú Tài lôi cuốn sổ ra, cần cả hai tay bưng lên, đặt xuống bàn đá với tiếng động đủ nặng để bụi bay lên xung quanh. Bìa da cũ, viền vàng đã phai, nhưng được giữ kỹ tới mức không có một vết rách nào. Trên bìa, chữ viết tay to và rõ "Thẩm Văn Bảo Điển".

"Bốn vạn năm ta tổng hợp, chỉnh sửa, bổ sung."

Bạch Tú Tài nói, vỗ tay lên bìa, tông giọng của người giới thiệu bảo vật quan trọng nhất trong tay mình.

"bốn mươi bảy mục kiểm tra, từ cốt truyện nhân vật, văn phong, logic cho tới nhịp truyện và cảm xúc người đọc. Bất kỳ bản thảo nào gửi lên web của ngươi, ta sẽ chấm đủ bốn mươi bảy mục. Không bỏ sót, không thiên vị, không đặc cách."

Bạch Tú Tài mở bìa ra và Lão Rùa nhìn vào. Mục lục dài ba trang, nhưng không phải ba trang đơn giản, mỗi mục có tiểu mục thụt vào, mỗi tiểu mục có chú thích nhỏ bên cạnh, mỗi chú thích dẫn tới trang tham khảo. Bạch Tú tài lật qua mục 1:

"Tên truyện có ý nghĩa không."

Bên dưới là mười hai tiêu chí phụ để đánh giá tên truyện, từ âm thanh, ý nghĩa, liên tưởng, cho tới độ phù hợp với thể loại và kỳ vọng người đọc.

Lão Rùa nhìn lên.

"Bốn mươi bảy mục, mỗi mục có bao nhiêu tiêu chí phụ?"

"Tùy mục."

Bạch Tú Tài nói.

"Mục ít nhất có năm. Mục nhiều nhất có hai mươi ba."

Lão Rùa tính nhẩm. Bốn mươi bảy mục, trung bình mười tiêu chí phụ mỗi mục, tổng cộng...

"Không cần tính."

Bạch Tú Tài nói, bình thản hoàn toàn.

"Ta nhớ hết."

Lão Rùa đặt cuốn sổ xuống, nhìn Bạch Tú Tài một lúc không nói gì.

"Ta nói thêm."

Bạch Tú Tài tiếp, lật qua vài trang cho Lão Rùa xem.

"Ngươi có thể thấy chữ viết thay đổi theo thời gian. Trang đầu là chữ cổ, thời ta mới bắt đầu ghi chép, lúc đó văn chương còn dùng lối viết theo cột dọc từ phải sang trái. Trang giữa là chữ trung đại, sau khi ta đọc thêm vài ngàn tác phẩm và nhận ra mục mười bảy cần tách thành hai mục riêng. Trang cuối là chữ hiện đại vì ta cập nhật liên tục, văn chương thay đổi thì tiêu chuẩn cũng phải thay đổi theo."

Lão Rùa lật qua mấy trang, nhìn chữ cổ rồi nhìn chữ mới, nhìn những chỗ gạch đi viết lại, những chú thích thêm vào bên lề bằng mực khác màu, những mũi tên dẫn từ mục này sang mục kia. Bốn vạn năm của một người nằm gọn trong cuốn sổ này, không phải bốn vạn năm chiến đấu hay tu luyện mà là bốn vạn năm đọc và suy nghĩ về văn chương.

Lão đặt cuốn sổ xuống, ngồi xuống ghế đá, thở ra một cái dài.

Lão đã luyện pháp trận ba ngàn năm, đã đánh bại ma vương mà không thấy lo lắng gì, đã phong ấn giáo chủ Tà Nguyên Tông mà không cần chuẩn bị. Nhưng lúc này, nhìn cuốn sổ bốn mươi bảy mục mà mỗi mục có tới hai mươi ba tiêu chí phụ và lão vừa đồng ý sẽ áp dụng cho mỗi bản thảo gửi lên web, lão có cảm giác mình vừa ký vào một thứ mà lão chưa đọc kỹ điều khoản.

"Được."

Lão Rùa nói, vì không còn lựa chọn nào khác hợp lý hơn.

"Ta đồng ý."

Bạch Tú Tài gật đầu, ghi thêm mấy chữ vào trang đầu Thẩm Văn Bảo Điển, ngày tháng, rồi đứng dậy phủi tay, vẻ người vừa hoàn thành thủ tục quan trọng.

"Người tiếp theo là ai?"

"Tiên Nữ Say Xỉn."

Bạch Tú Tài dừng tay đang với quạt giấy.

"Nàng ta." lão nói, giọng thận trọng vừa đủ.

"Lần cuối ta gặp là khoảng bốn trăm năm trước. Hôm đó nàng ta đang phân tích một bản thảo, phân tích hay tới mức ta phải ghi chép theo. Rồi nàng ta gục giữa câu thứ ba trăm linh bảy."

"Câu thứ ba trăm linh bảy."

Lão Rùa nhắc lại.

"Ta đếm."

Lão Rùa nhìn Bạch Tú Tài.

"Tại sao ngươi đếm?"

"Vì ta cần biết nàng ta nói được bao nhiêu câu trước khi gục để ước lượng lần này có bao nhiêu thời gian hữu ích."

Bạch Tú Tài nói, hoàn toàn nghiêm túc.

"Kết quả là ba trăm linh bảy câu, khoảng bốn canh giờ, nếu nàng ta uống ít hơn hôm đó thì có thể được năm canh giờ."

Lão Rùa im lặng một giây đủ dài để nhiều thứ tự hiện ra.

"Nàng ta có bao giờ tỉnh không?"

Bạch Tú Tài hỏi.

Lão Rùa im lặng thêm một giây nữa.

Bạch Tú Tài cầm Thẩm Văn Bảo Điển kẹp dưới nách, cầm quạt giấy, bước ra cửa.

"Đi thôi. Ta mang theo sổ để ghi chép trong trường hợp nàng ta nói được tới câu thứ bốn trăm lần này."

"Ngươi sẽ đếm lại?"

"Tất nhiên."

Bạch Tú Tài nói, bước ra ngoài, gió thổi tà áo bay, tà áo lụa trắng bay theo gió như người vừa bước ra khỏi một bức họa mà họa sĩ quên không đóng khung.

"Dữ liệu lần trước đã cũ bốn trăm năm rồi, không còn đáng tin cậy."

Lão Rùa đứng nhìn Bạch Tú Tài bước đi, nhìn cái dáng thư sinh trắng trẻo cầm quạt giấy kẹp cuốn sổ dày cộp dưới nách, trông vừa như công tử hào hoa vừa như người chuẩn bị đi kiểm toán.

Lão thở ra, đứng dậy, đi theo.

Bốn vạn năm quen biết, lão biết rằng đây là chuyện bình thường với Bạch Tú Tài. Lão cũng biết rằng trong suốt hành trình đi tìm bốn người còn lại, ít nhất một nửa số câu nói của Bạch Tú Tài sẽ là thơ hoặc liên quan tới thơ.

Lão quyết định coi đó là điều kiện bình thường của công việc.

Dãy núi phía sau im lặng tiễn hai người đi, đúng như mọi khi.