Chương 3: Giao Chỉ Trảm Phong Đao

Trần Mục đứng giữa sân trại, hai tay nắm cán thanh trảm mã đao nặng sần. Bụng hắn rỗng từ đêm qua, khẩu phần bị cắt một phần ba khiến dạ dày co rút như bị bóp chặt. Hắn hít vào một hơi sâu, cố gắng giữ thăng bằng, rồi vung đao xuống.

Cánh tay run rẩy. Đao nặng quá sức hắn lúc đói. Lưỡi sắt kéo tay hắn chúi xuống, chân phải trượt trên nền bùn lầy. Lưỡi đao cắm phập xuống bùn, sát mắt cá chân hắn, chỉ cách chừng một đốt ngón tay; đà đao kéo hắn chúi về trước, ngã sấp mặt xuống bùn.

Một tràng cười nhếch nhác vang lên từ phía sau. Đầu Bò dẫm đạp đất, bụng phập phồng theo nhịp thở nặng nề. Vũ Mão cúi gầm đầu, vai rung lắc. Cả toán mười người, trừ hắn ra, đều nhìn xuống với ánh mắt trống rỗng pha lẫn sự chế giễu nhẹ nhàng.

Trong toán, ngoài Đầu Bò, Chuột Chũi và Hòa, còn mấy đứa trước giờ Trần Mục ít để ý. Cù Khoan mồm mép, cái tên nào trong toán cũng do nó đặt. Vũ Mão chừng mười lăm, nhỏ nhất và yếu nhất, lớn lên ở xóm chợ, đêm nào cũng kể chuyện trai gái bậy bạ cho cả bọn nghe, nên đứa nào cũng che chở nó. Mạc Thuần là con nhà đánh cá, ít nói, giờ nghỉ chỉ ngồi vá lưới.

“Hắn ta định tự chặt chân mình làm vật tế sao?” Cù Khoan lên tiếng, giọng khan khản vì đói. “Hay là sợ Lý Sẹo bắt cắt đầu lính Bắc lúc còn nóng hổi nên tập trước?”

Lý Sẹo đang ngồi trên tảng đá phía xa, tay bấu lấy khúc tre già. Vết sẹo ngang mặt y co rút lại khi nghe câu nói đó. Y không cười. Y ném khúc tre xuống đất, tiếng va chạm khô khốc làm cả toán im bặt.

“Chuột Chũi.” Lý Sẹo gọi tên, giọng như cạo giấy. “Đứng lên.”

Mọi người quay sang nhìn góc lều rơm. Tên tân binh nhỏ thó, da đen nhẻm, đang cố gắng luồn vào bóng tối sau đống lửa tàn. Lý Sẹo đã thấy gã lén bốc gạo từ lúc tờ mờ sáng; nắm gạo còn dính đầy mồ hôi trên lòng bàn tay gã. Gạo lấy từ bao của toán.

Chuột Chũi sững sờ, mắt mở to, miệng há hốc nhưng không thốt lên được lời nào. Lão Cò đứng cạnh đó, gầy guộc như chiếc cọc gỗ mục, chỉ lặng lẽ nhìn.

Lý Sẹo bước tới, túm cổ áo lôi Chuột Chũi ra giữa sân, quật ngã xuống bùn. Cây gậy tre vụt xuống, một nhát, hai nhát, rồi không ai đếm nữa, vào lưng, vào mông, vào bắp chân. Chuột Chũi lúc đầu còn rít qua kẽ răng, sau thì rú lên, rồi chỉ còn ư ử, co quắp như con tôm. Cả toán đứng nhìn, không ai dám nhúc nhích. Đến khi lưng Chuột Chũi tím bầm, máu rớm qua lớp áo rách, Lý Sẹo mới dừng tay, thở phì phò, ném gậy xuống cạnh gã. “Lần sau tao đánh gãy tay.” Rồi y quay sang cả toán.

“Ai cũng đói. Ai cũng muốn ăn cắp. Nhưng trong quân, ăn cắp là chết.” Y chỉ vào đống gậy tre đã được chuẩn bị sẵn từ hôm trước. “Mỗi người cầm một cây. Tập đâm. Đâm vào nhau. Đâm cho đến khi mặt trời lặn. Đứa nào còn dám sờ tay vào kho gạo thì nằm như thằng kia.”

Nói xong, y quay lại, đá vào sườn Chuột Chũi. “Còn mày, dậy. Ăn được thì tập được.” Chuột Chũi lết dậy, mặt nhăn nhúm, nhặt một cây gậy, khập khiễng đứng vào hàng.

Trần Mục dựng thanh đao vào gốc cây, rút một cây tre trong đống gậy. Gậy nặng, thô ráp, vỏ tre sần sùi cào vào lòng bàn tay. Hắn quay sang nhìn đồng đội. Không ai muốn làm đầu tiên.

“Đi nào,” Cù Khoan nói, giọng điệu cố tỏ ra bất cần. “Ai chậm nhất thì phải nhặt phân trâu cả tháng.”

Cả toán di chuyển. Những cú đâm đầu tiên yếu ớt, thiếu lực. Nhưng Lý Sẹo không cho phép sự chần chừ. Y đi vòng quanh, vụt gậy vào lưng bất cứ ai đứng yên quá ba hơi thở. Tiếng quất và tiếng thở hắt ra xen lẫn nhau.

Hắn cảm thấy cơ bắp chân mình bắt đầu nóng rát. Mồ hôi chảy ròng ròng xuống sống mũi, cay mắt. Hắn nhắm một mắt, định vị khoảng cách đến Đầu Bò. Tên lính to lớn đang đứng đối diện, nắm chặt cây tre như một ngọn giáo.

“Đâm vào.” Lý Sẹo ra lệnh gần đó.

Hắn tiến tới. Đầu Bò lùi lại nửa bước, rồi đâm ngược lại. Cây tre hất lên, đánh vào ngực trần của hắn. Đau nhói. Hắn hít sâu, dồn lực vào chân, bước tiếp và quăng cây tre về phía bụng đối phương. Lần này trúng đích. Đầu Bò khom người xuống, cười hềnh hệch.

“Tốt lắm,” Lý Sẹo nói, không có chút cảm xúc nào trong giọng điệu. “Tiếp tục.”

Thời gian trôi qua chậm chạp dưới ánh nắng gay gắt. Cánh đồng lúa phía xa đã khô héo, màu vàng úa của những bông lép phản chiếu ánh sáng chói lòa. Mỗi cú đâm đều rút thêm chút sức còn lại. Dạ dày của hắn bây giờ chỉ còn là một cái túi rỗng, liên tục co thắt.

Chuột Chũi ngã gục xuống đất giữa một đợt nghỉ ngắn ngủi, lưng còn rớm máu từ trận đòn sáng nay. Lý Sẹo giơ gậy lên, nhưng lão Cò bước tới, đặt bàn tay gầy guộc của mình lên vai Lý Sẹo.

“Đánh nữa thì nó chết,” Lão Cò nói, giọng thấp và đều đặn. “Lính chết trong trại, mày giải thích với quan trên thế nào?”

Lý Sẹo nhìn lão một thoáng, rồi hạ gậy xuống. Y thả lỏng vai, thở dài thườn thượt.

Khi bóng tối bao phủ trại, mọi người đổ gục xuống như những cái xác. Chỉ còn lại Trần Mục. Hắn vẫn đứng thẳng lưng, cầm cây tre trong tay. Lý Sẹo đã rời đi. Lão Cò cũng biến mất vào bóng đêm.

Hắn nhìn cây tre trong tay mình. Các ngón tay cứng đờ, muốn buông cũng không buông ra được. Bụng réo một hồi dài. Hắn chỉ nghĩ được tới bát cơm tối, và mong nó đầy hơn bát hôm qua.

Hắn vung cây tre ra một cú đâm cuối cùng vào không khí, rồi để nó rơi xuống đất. Cây tre rơi xuống bùn, không một tiếng động. Hắn ngồi xuống, lưng dựa vào gốc cây cổ thụ gần đó, và nhắm mắt lại.

---

Mấy ngày sau, Lão Cò ngồi trên một đoạn tre khô, chân khoanh tròn, mắt nhìn xuống chỗ Trần Mục tập. Hắn cầm đao, đứng thẳng như cái cọc đóng xuống đất. Mỗi nhát chém đều nặng, lệch hướng, dao động ở cánh tay thay vì hông. Cánh tay mỏi rã rời, mồ hôi chảy ròng ròng vào mắt, cay xè.

“Cầm đao như cầm cuốc thì chặt được ai,” Lão Cò nói, giọng khàn. “Hông xoay, chân bám.”

Trần Mục nghiến răng, thử lại. Hắn cố đưa hông ra trước, nhưng chân trượt trên nền đất cứng. Đao chém xuống, cắt đứt một cành cây khô nằm dưới đất, tiếng va chạm bốp. Vẫn chưa đúng. Lão Cò không nói gì thêm, chỉ nhấp môi.

Hôm sau, khi Trần Mục đang định quăng đao xuống rồi bỏ đi, Lão Cò bước tới. Lão giật lấy thanh đao từ tay hắn, cử động nhanh như chớp. Trần Mục chưa kịp phản ứng thì lão đã cởi dép, để đôi chân trần đen sạm bám chặt vào đất.

Lúc ấy lão khác hẳn: lưng thẳng lên, vai mở ra, không còn vẻ gầy gò ốm yếu, như có thần nhập. Chỉ có tiếng gió rít nhẹ khi lão xoay người. Một nhát duy nhất, chém ngang qua một thân tre già đang đứng trước mặt. Tiếng gỗ nứt toác, bụi lá bay lên. Thân cây đổ rạp xuống, cắt đôi hoàn hảo. Lão đứng yên một lúc, mắt mở to, hơi thở đều đặn.

Rồi lão ném trả đao cho Trần Mục. Cánh tay lão lại gầy guộc, run rẩy như trước. Lão quay đi, bước vào bóng tối của trại, lưng còng xuống, như chưa có gì xảy ra. Trần Mục cầm thanh đao còn nặng trĩu, nhìn vết cắt trên thân cây, rồi nhìn đôi chân lão đã xỏ lại vào dép.

Hắn cầm chặt chuôi đao, ngón tay trắng bệch vì sức siết. Cánh tay run nhẹ, nhưng hông vẫn cố định. Hắn nhìn vết cắt phẳng lì trên thân tre, rồi nhìn Lão Cò bước khuất vào bóng tối. Đói bụng cào xé ruột gan, nhưng hắn không đi lấy cơm ngay. Hắn đứng đó, hít thở mùi đất ẩm và nhựa tre mới đổ.

---

Từ hôm ấy, Trần Mục tìm đủ cách lấy lòng lão. Đến bữa, bát cơm gạo tẻ còn nóng hổi nằm trên manh chiếu. Trần Mục bới từng hột, nhai chậm để giữ sức. Lão Cò ngồi bên cạnh, lưng tựa vào cột nhà tre, mắt lim dim. Trần Mục đưa nửa bát sang. Cơm rơi lả tả xuống nền đất bẩn. Lão mở mắt, nhìn hắn chằm chằm rồi ngoảnh đi, lấy tay gạt cơm vào miệng. Ăn hết. Không nói lời cảm ơn. Trần Mục ngập ngừng: “Lão dạy cháu cái nhát chém ấy…” Lão nhai nốt miếng cơm: “Có dạy thì mày cũng không học được.”

Trần Mục không hỏi. Hắn gánh đôi thùng gỗ ra bến nước, múc đầy hai thùng nặng trĩu, nước sánh qua mép, ướt đẫm ống quần. Hai bên vai rớm máu do quai gai cứa. Hắn gánh về, đặt trước cửa lều Lão Cò. Lão vẫn nằm đó, không dậy nhận. Trần Mục để nguyên, quay đi vác củi. Cành cây khô cứng, nặng, cào rách da tay khi hắn ôm chặt. Hắn mang về, xếp gọn gàng ở góc nhà.

---

Mấy ngày sau, mưa ngâu rơi lất phất, bùn đất nhão nhoét. Trần Mục cởi dép, lội vào ao hồ gần trại để lấy nước cho nồi cơm chung. Bùn dính chặt vào bắp chân, nặng trĩu mỗi bước đi. Lão Cò đứng trên bờ, tay chống gậy trúc, nhìn xuống. Hai ngón chân cái của Trần Mục xoè rộng ra, bám chắc vào đáy bùn, giống như rễ cây cắm sâu.

“Quê mày ở đâu?” Lão Cò hỏi, giọng cụt ngủn.

Trần Mục ngẩng đầu, nước mưa chảy ròng ròng trên mặt. “Làng gần Tây Phù Liệt.”

Lão nhìn xuống hai bàn chân hắn trong bùn. “Làng mày ai cũng chân như mày à?”

“Làng cháu thì không.” Trần Mục ngập ngừng. “Làng ngoại, quê mẹ cháu ở trang Quang Liệt, bên bờ sông Tô Lịch, nhiều người chân thế lắm.”

“Quang Liệt…” lão nhắc lại, chậm rãi, rồi đứng lặng nhìn chân hắn, không nói gì thêm.

Trần Mục thấy Lão Cò chú ý, vội kể tiếp, như sợ lão quay đi mất. “Bà ngoại cháu hay kể ông cố nhà ngoại theo vua Lý Nam Đế đánh giặc Lương,” hắn lắp bắp, tiếng quê lộn xộn. “Chân đất cầm đao. Nhờ một thanh đao mà nuôi cả nhà. Rồi chết trận…” Hắn gãi đầu, cố nhớ. “Cả họ được tiếng thơm lây, làng lập đình thờ.”

“Ông cố?” Lão Cò nheo mắt. “Vua Lý Nam Đế á? Chuyện từ đời nảo đời nao, mấy trăm năm rồi. Ông cố nhà mày sống dai thế à?”

Trần Mục ngẩn ra. “Bà cháu bảo thế mà. Bà kể như chuyện mới hôm qua.”

Lão im một lúc, môi mấp máy như nhẩm đếm. “Trang Quang Liệt… tao qua mạn Tô Lịch mấy bận, chẳng nghe ai gọi cái tên ấy. Có khi đổi tên rồi. Có khi cháy rồi. Thời này làng nào chẳng cháy.” Lão nói thế, nhưng giọng không giống người đã tin lời mình.

Lão không hỏi thêm. Mắt lão nhìn xuống hai bàn chân trần đang cắm sâu trong bùn kia. Nhìn lâu. Râu mép lão giật nhẹ một cái. Một thằng tân binh chân đất nói nhảm chuyện mấy trăm năm, lão còn cả trại phải lo, chẳng có thì giờ mà gỡ.

“Đêm ra sau hào,” Lão Cò nói rồi quay lưng đi vào màn mưa.

---

Đêm ấy, sau hào, bùn lạnh buốt, thấm vào da thịt như kim châm. Trần Mục đứng tấn. Hai chân chôn sâu vào nhão, đầu gối rung bần bật. Lão Cò đứng phía sau, gậy trúc gõ nhẹ vào lưng hắn.

“Đứng vững.”

Đêm thứ hai, bụng Trần Mục rỗng tuếch. Giọng cười của Vũ Mão từ lều bên kia vọng sang, nhỏ bé nhưng rõ ràng. Mùi cơm cháy phảng phất trong gió. Hắn nuốt nước bọt, cổ họng khô khốc. Chân bắt đầu đau nhói, gân cốt như muốn đứt.

Đêm thứ ba, hắn bỏ về.

Bước chân hắn nặng trịch, mỗi bước đều kéo theo bùn đất dính chặt. Lều tối om. Chuột Chũi đã ngủ say, tiếng ngáy đều đều. Trần Mục sà xuống chiếu, cuộn tròn người, bụng co thắt dữ dội. Hắn nhắm mắt, chìm dần vào giấc ngủ.

Sáng hôm sau, ánh nắng hắt qua khe lều. Trần Mục mở mắt. Trên chiếu, ngay bên cạnh đầu hắn, có một nắm cơm nhỏ, nguội ngắt. Mùi cơm nguội thoang thoảng. Hắn biết nắm cơm ấy là của Lão Cò.

Hắn nhìn nắm cơm lâu. Không động vào. Hắn đứng dậy, bước ra ngoài.

Đêm đó, hắn quay lại chỗ hào. Bùn vẫn lạnh, vẫn nhão. Lão Cò đang ngồi trên đống đất, tay cầm khúc tre khô.

“Người Giao Chỉ lấy sức từ đất,” Lão Cò nói, giọng cộc cằn. “Chân bám đất mới có lực.”

Hắn đứng tấn lần nữa. Lần này, hắn không còn run. Lão Cò bước lại gần, dùng gậy trúc gõ mạnh vào gót chân hắn.

“Bám bằng ngón,” lão quát. “Không phải bằng gót.”

Trần Mục rùng mình. Hắn ép mười đầu ngón chân xuống bùn, cố bám chặt như rễ cây. Lão Cò đẩy vai hắn một cái mạnh.

“Ngón bám đất, gót làm trụ mà xoay,” lão lệnh. “Đao theo hông.”

Hắn xoay người. Bùn trượt, chân hắn mất đà, ngã phịch xuống. Nước bắn tung tóe. Hắn bò dậy, lại đứng tấn. Làm lại. Nhát xoay thứ hai, tay hắn vụng về, đao không ra đòn. Lão Cò lại gõ vào gót, lại đẩy vai.

Đêm dài trôi qua trong tiếng quát cộc lốc và mùi bùn hôi thối. Chân Trần Mục nóng ran, rồi tê dại, rồi đau buốt. Hắn không biết mình ngã xuống bao nhiêu lần. Chỉ biết mỗi lần đứng dậy, hắn đều ép ngón chân vào đất sâu hơn, chặt hơn.

Hắn đứng im. Bùn còn dính ở ngón chân, nóng rát, nhưng bụng lúc đó đói hơn cả đau.

---

Những đêm sau, có đôi lần lão Cò mò đâu ra được một bầu rượu nếp. Rượu vào, lão không mắng nữa. Lão ngồi trên bờ hào, chân trần thò xuống bùn, nói một mình mà như nói với hắn.

“Ngày xưa ấy à,” lão khà một hơi, “lính phương Bắc nghe tiếng người Giao Chỉ là vãi ra quần. Cả mấy bộ man trên núi cũng thế. Chân còn bám đất thì Đại Địa còn cho sức. Chạy nhanh hơn tuấn mã. Dữ hơn hùm beo.”

Lão đặt bầu rượu xuống, ấn cả hai bàn tay xuống bùn như người ta vái. Giọng lão hạ xuống, chậm lại.

“Bọn phương Bắc nó tưởng chữ Giao là… là cái ngón chân giao nhau.” Lão nheo mắt, ngón tay vạch vạch lên bùn như đang nhớ lại một nét chữ chưa từng biết viết. “Ngu. Ông cụ già nhất làng tao ngày xưa bảo… Giao là… giao long. Phải, giao long. Cụ bảo đất Giao Châu ngày xưa giao long, thuồng luồng nhiều như cá, tổ mình theo… theo Long Quân xuống nước, ở với chúng nó. Thế nên cái chân mới thế này. Chân bám đáy sông.” Lão gật gù một mình, như sợ quên mất câu ấy lần nữa.

Lão ấn bàn tay sâu thêm xuống bùn, giọng hạ thấp như sợ đánh thức ai.

“Cụ bảo… mình chưa có thì Ngài đã có. Đại Địa ấy. Ngài nằm dưới ruộng, dưới sông, dưới… dưới mả các cụ, nghe được tiếng chân người. Mình đi chân đất thì Ngài nghe ra tiếng con Ngài.” Lão ngừng, nhíu mày, rồi nói tiếp như đọc thuộc lòng một câu đã mòn. “Thương người Giao Chỉ như mẹ thương con. Chưa đẻ ra đã nằm trên Ngài. Chết rồi… chết rồi cũng về với Ngài. Các cụ dặn thế. Các cụ dặn thế mà.”

Gió trên hào bỗng lặng. Trần Mục thấy mặt bùn dưới tay lão như phập phồng, như có ai đang thở ở bên dưới. Hắn chớp mắt, và nó lại là bùn.

Lão im lâu. Khi lão nói tiếp, giọng khàn đi.

“Chỉ tiếc. Chính con cháu bây giờ mang dòng máu Giao Chỉ mà quên mất tiên tổ rồi. Thích học người phương Bắc, chân đi dép cỏ, chân mang giày, ngăn thân mình với Đất Mẹ, bỏ Ngài mà đi.” Lão liếc xuống mặt bùn dưới chân, rồi nói nhỏ hơn nữa, như sợ có ai nghe thấy. “Mà Ngài cũng dần quên con mình rồi. Uống máu nhiều quá… Ngài lẫn rồi. Lúc tỉnh lúc điên.”

Lão rụt chân lên khỏi bùn, ôm lấy đầu gối, không nói thêm câu nào. Trần Mục ngồi im. Hắn chợt thấy hai bàn chân mình đang dí xuống đất, và không dám nhấc lên.

---

Sáng hôm sau, kho cạn. Toán lính di chuyển, không phải để tập trận: Lý Sẹo ra lệnh trưng thóc. Làng ven sông, nhà lá thưa thớt, mùi rơm khô phảng phất. Dân đóng cửa. Lính đá phá.

Hòa cầm dao, mặt đỏ bừng, hăng hái nhất. Gã đạp đổ một chum đất. Thóc rơi lóc nhóc ra nền nhà đất nện. Một lão già từ góc tối bước ra, ôm chặt cái bao bố rách nát. Lão già không kêu. Chỉ đứng đó, lưng gầy guộc như khúc gỗ khô.

“Bỏ xuống.” Hòa quát.

Ông lão siết tay hơn, các đốt ngón trắng bệch.

Hòa đá vào bụng lão. Tiếng đùng trầm đục. Lão già ngã quỵ, bao bố vỡ một góc. Thóc tràn ra, trắng xóa trên nền đất đen. Hòa bước tới, dẫm lên lưng lão già, giật lấy cái bao còn lại.

Trần Mục đứng ở cửa nhà. Hắn nhìn nắm thóc rơi. Nhìn lưng còng của lão già co giật nhẹ. Hắn nghĩ đến sổ quân công. Không có tên lão. Không có vạch nào ghi cho cảnh này. Chỉ có đói.

“Đứng đấy làm gì, mày thương nó à?” Hòa quay lại, mắt sáng quắc, mồ hôi rịn trên sống mũi.

“Thóc này sổ không ghi.” Trần Mục nói. Giọng khàn.

Hòa cười. Cười ngắn, cắt lửng. “Thế thì nhịn mà chết.”

Ngoài ngõ, đứa nhỏ nhất toán ôm bó rơm đứng sững lại. Nó nhìn Trần Mục như nhìn một con chó dại, rồi lùi dần ra sau. Trần Mục tưởng nó sợ cái đá của Hòa.

Hòa đá thêm một cú vào sườn lão già. Lão già thót người, không phát ra tiếng kêu, chỉ run lên bần bật như lá cây trong gió mùa.

Trong lúc toán lính lục soát các nhà khác, một thằng nhỏ từ khe cửa sau lủi ra. Nó chạy về phía bãi sậy bên sông. Tiếng chân sục sạo khô khốc hòa vào tiếng gió thổi qua đám cây cao. Không ai đuổi. Lý Sẹo đang đếm thóc. Hòa đang quát mắng. Mọi người đều bận với cái bụng mình.

Thóc được gom lại. Lính được giữ lại một phần nhỏ, chia theo đứa nào góp tay nhiều. Lý Sẹo xúc một đấu đầy, dúi vào tay Trần Mục. “Mày đá lão già ác nhất. Phần mày.” Trần Mục ngẩn ra, nhìn đấu thóc vàng ươm trong tay mình. Sau lưng hắn, Hòa cười hềnh hệch. Lưỡi hắn khô đắng.

Vũ Mão ngồi dưới gốc cây gạo. Nó bóc một con cá nướng, da cháy xém, thịt trắng nõn. Nó liếc nhìn Trần Mục, rồi lén đẩy nửa con về phía hắn. Cá còn nóng hổi. Mùi mỡ cháy quyện với mùi tro.

Trần Mục cầm lấy. Hắn không cảm ơn. Hắn gói cá vào lá chuối già, gấp cẩn thận. Khi toán lính quay lại trại, hắn tìm thấy Lão Cò đang ngồi mài dao bên góc lều tối.

“Ăn đi,” Trần Mục đặt gói cá lên đầu gối lão.

Lão Cò ngẩng lên, mắt nheo lại. Lão nhìn gói cá, rồi nhìn mặt Trần Mục. Lão không nói gì. Chỉ cầm lấy gói cá, bỏ vào túi áo vải thô. Tiếp tục mài dao. Tiếng sắt va vào đá, cùn và đều đều.

Phần thóc phải nộp được xếp chồng lên nhau giữa sân trại. Sáng mai sẽ áp tải về lũy. Trần Mục leo lên chiếu. Chuột Chũi đã ngủ. Đầu Bò ngáy vang. Hắn nhắm mắt. Bụng vẫn đói. Hắn nằm nghe Đầu Bò ngáy, đếm từng hơi cho tới khi ngủ thiếp đi.

---

Sương còn bám mặt sông khi toán áp tải mấy xe thóc ra khỏi trại, men theo bãi sậy về lũy. Lý Sẹo đi đầu, Đầu Bò kè sát xe thóc, Lão Cò lững thững giữa đoàn, Trần Mục đi cuối, thanh trảm mã đao vác trên vai.

Mũi tên đầu tiên cắm phập vào thành xe, ngay cạnh tay Đầu Bò. Chuột Chũi chui tọt xuống gầm xe thóc.

“Đinh!” Lý Sẹo gầm lên.

Từ trong sậy, lính Đinh xô ra, chừng hơn chục đứa, áo chàm, giáo tre, dao rựa. Thằng nhỏ hôm trước chạy thoát đứng lấp ló sau cùng, chỉ tay về phía xe thóc.

Một gã chặn ngay trước mặt Trần Mục: to bè, vai u thịt bắp, mặt rỗ, cầm cây giáo cán gỗ lim. Gã mặt rỗ không hô hoán, chỉ thở phì phò qua mũi rồi đâm thẳng.

Trần Mục gạt được nhát thứ nhất. Nhát thứ hai sượt qua vai Trần Mục, rách toạc một mảng thịt. Trần Mục chém trả; lưỡi đao nặng trĩu chỉ phạt trúng đùi gã mặt rỗ. Gã loạng choạng nhưng không ngã, lại đâm.

Quanh họ, cả bãi sậy loạn lên. Lý Sẹo đứng chặn trước xe thóc, vết sẹo ngang mặt đỏ tím lại, tay trái cái khiên mây, tay phải thanh đao bản to nặng như dao pha thịt; y chém như chặt xương lợn, hai thằng Đinh lăn xuống bùn. Lão Cò đá văng đôi dép, rút thanh đao dài lưỡi hẹp vẫn giắt sau lưng; hai thằng Đinh xông vào một lúc, lão lách người giữa hai mũi giáo, xoay một vòng, một đứa ôm cổ tay gục xuống, đứa kia vứt cả giáo mà chạy. Đầu Bò vứt giáo, ôm ngang lưng một gã lính Đinh vật nhào xuống nước, hai đứa cùng sặc sụa. Hòa núp sau thành xe, bắn tên lia lịa mà chẳng trúng ai. Cù Khoan vừa chửi vừa đâm. Mạc Thuần cầm sào đẩy một đứa ngã xuống sông. Vũ Mão ôm đầu ngồi thụp cạnh bánh xe, còn Chuột Chũi vẫn nằm im dưới gầm.

Trần Mục không còn nghe thấy gì nữa, ngoài tiếng thở của chính mình và của gã mặt rỗ. Hai người vờn nhau trong bùn, không ai nói một lời. Mỗi lần giáo chạm đao, tay Trần Mục tê rần lên tới vai. Gã mặt rỗ biết đánh hơn: gã đâm thấp, rút nhanh, ép Trần Mục lùi từng bước. Một chiếc dép cỏ của Trần Mục tuột mất trong bùn, rồi chiếc kia. Máu ở vai chảy xuống cánh tay, làm chuôi đao trơn tuột.

Gã mặt rỗ cũng chẳng khá hơn: đùi đỏ lòm, môi trắng bệch, nhưng mắt không rời Trần Mục. Cả hai đều biết chỉ một người được về.

Gã mặt rỗ quét cán giáo vào chân. Trần Mục khuỵu một gối xuống mép nước. Mũi giáo vung lên, nhắm vào cổ Trần Mục.

Không kịp nghĩ gì nữa. Mười ngón chân trần tự bấu xuống bùn. Gót xoay. Hông kéo theo đao.

Nhát xoay bật ra như thể không phải của Trần Mục. Lưỡi đao chém đứt ngang cán giáo gỗ lim, rồi cắm sâu vào sườn gã mặt rỗ, ngập tới xương.

Gã mặt rỗ khựng lại. Nửa cán giáo gãy còn trong tay gã, mũi giáo đã văng đâu mất. Gã cúi xuống nhìn lưỡi đao găm ngập trong sườn mình, như không tin đó là sườn mình. Rồi gã ngẩng lên, nhìn Trần Mục. Không giận, không sợ, chỉ ngơ ngác như người vừa bị gọi dậy giữa giấc ngủ.

Trần Mục đạp chân trần vào bùn, giật mạnh. Đao kẹt trong xương, giật lần đầu không ra. Lần thứ hai nó bật ra kèm một tiếng rắc khô, cú dội ngược làm lòng bàn tay Trần Mục toác ra. Máu từ sườn gã mặt rỗ phun theo lưỡi đao, bắn tung tóe lên mặt, lên ngực Trần Mục, nóng hổi.

Gã mặt rỗ vẫn đứng thêm mấy hơi thở. Cán giáo gãy tuột khỏi tay. Gã đưa tay ôm lấy sườn, máu trào qua kẽ ngón, đỏ sẫm, thấm ướt cả vạt áo chàm. Rồi đầu gối gã chùng xuống, chậm như người quỳ lạy, gã khuỵu xuống bùn, rồi ngã ngửa. Mặt gã tái dần như tro, môi xám ngoét. Gã run bần bật dù nắng đã lên.

“Mẹ ơi…” gã khóc. Không phải gào, mà khóc như trẻ con. “Tao không chết đâu… tao còn phải về… mẹ tao già rồi… vợ tao… thằng cu nhà tao mới biết đi…”

Gã cố chống tay ngồi dậy rồi lại đổ xuống, hai chân đạp vào bùn như người bơi. Hơi thở gã gấp, rồi đứt quãng, mỗi hơi kéo lên một tiếng ọc ọc trong cổ. Mùi khai và mùi phân bốc lên; gã đã ỉa đái ra quần lúc nào không biết.

Trần Mục đứng nhìn. Bên hông gã mặt rỗ giắt một cái liềm, lưỡi mẻ, cán quấn lạt, giống hệt cái liềm Trần Mục mang từ nhà.

“Cho tao về…” gã nói, mắt nhìn lên trời mà không còn thấy trời. “Cho tao về…”

Ngoài kia lính Đinh đã rút vào sậy, để lại một xe thóc cháy dở và mấy cái xác. Lý Sẹo, áo rách một vạt, đang quát người dập lửa, đếm thóc. Cái đầu này là mấy vạch quân công. Không có đầu thì cũng chẳng có vạch nào.

Trần Mục rút cái liềm của mình ra. Gã mặt rỗ vẫn còn thở, vẫn còn lẩm bẩm gọi mẹ. Trần Mục cưa ba nhát. Tiếng gọi tắt ở nhát thứ hai. Cái đầu nằm nghiêng trong bùn, mắt vẫn mở to, ầng ậc nước, nhìn lên trời như đang trông về quê mẹ.

Máu không loang trên bùn. Nó rút xuống, nhanh như nước rút qua khe nứt, dưới chính bàn chân trần của Trần Mục. Cách đó mấy bước, Đầu Bò, người còn ướt sũng nước sông, đứng sững, mặt cắt không còn hột máu.

---

Thóc nộp xong ở lũy, toán quay về trại. Lý Sẹo ngồi dựa gốc đa, cầm cây bút lông như nắm cái dùi. Y nhìn Trần Mục, rồi nhìn xuống cái đầu hắn đặt trên lá khô, rồi quét mắt qua toán lính: ai nấy đều lùi lại, không ai đứng gần chỗ Trần Mục. Vết sẹo ngang mặt y co giật nhẹ. Y chấm mực, khó nhọc kéo một vạch vào sổ.

Lý Sẹo nhìn Trần Mục lâu. Ánh mắt y không có cảm xúc, chỉ như đang cân đong một thứ hàng hóa nào đó. Trần Mục đứng im, tay vẫn run rẩy nhẹ, mồ hôi lạnh dính vào áo vải thô. Đầu Bò đứng xa nhất, hai chân dẫm lên nhau, vẻ mặt bối rối, miệng mở ra nhưng không dám thốt nên lời. Gã nhìn xuống đôi bàn chân trần của Trần Mục, rồi nhanh chóng quay mặt đi, sợ hãi cái gì đó vô hình đang tỏa ra từ người Trần Mục.

Đến bữa, chẳng ai nói gì về trận đánh, nhưng khi Trần Mục ngồi xuống bên nồi cơm, cả toán tự dạt ra một khoảng. Đầu Bò, kẻ vẫn giành miếng cơm cháy to nhất, lẳng lặng đẩy cái niêu về phía hắn rồi xích ra xa. Chuột Chũi lẩm bẩm, đủ cho cả toán nghe: “Chém người như chém chuối thế, ai dám ngồi gần.” Không ai cười.

Cù Khoan, đứa vẫn đặt tên cho cả toán, nhìn Trần Mục một lúc lâu rồi buột miệng: “Mục Một Nhát.” Không ai cãi. Cái tên dính luôn từ bữa ấy. Hòa ôm cây cung ngồi tít đầu kia, không nhìn sang. Vũ Mão thì cứ nhìn hắn, rồi lại nhìn xuống đất.

Chiều ấy, Lão Cò gọi Trần Mục đi theo, lội ngược ra bãi sậy, tới đúng chỗ gã mặt rỗ đã chết. Hai người đứng lặng nhìn xuống mặt bùn. Máu đã rút sạch, không còn vết gì, chỉ còn mùi tanh.

Lão Cò cúi đầu, ngửi nhẹ cái mùi đất ẩm và máu tanh. Lão quay sang Trần Mục, giọng khàn đặc: “Chân mày nhớ rồi.”

Lão dừng lại, mắt nhìn sâu vào đôi mắt trống rỗng của Trần Mục. “Đầu mày thì chưa.”

Trần Mục không đáp. Gió thổi qua bãi sậy, lá khô cọ xát vào nhau, phát ra tiếng xào xạc nhẹ nhàng, giống như tiếng thở dài của đất.

Đêm ấy, trong lều, chẳng ai ngủ được. Cù Khoan mấy lần định pha trò rồi lại thôi. Mãi sau, Mạc Thuần, đứa con nhà đánh cá ít khi mở miệng, mới thì thào vào bóng tối:

“Bố tao đánh cá trên khúc sông này ba mươi năm. Người chết đuối ở đây chẳng bao giờ nổi lên. Bố tao bảo, ở sông này người chết không được lên trời.”

Giọng gã khàn đi vì sợ.

Cả toán im bặt. Đầu Bò nghiến răng ken két trong đêm. Hòa siết chặt tay cung, khớp ngón tay trắng bệch. Không ai đáp lời Mạc Thuần. Cả toán quay mặt vào vách lều.

Trần Mục ngồi ngoài vòng lửa. Lửa cháy thấp, khói đen lảng quăng bám vào áo vải thô. Hắn tháo miếng giẻ rách quấn trên bàn tay phải, vết thương toác rộng, thịt đỏ loét lộ ra. Hắn lấy mảnh đá sắc cạnh bên cạnh, đặt lên đất ẩm. Đặt thanh đao mẻ xuống. Mài. Cẩn thận. Từng chuyển động nhỏ, đều đặn. Tiếng đá va vào kim loại nghe khô khốc, cắt ngang tiếng thở gấp gáp của những người còn sống.

Chân trần hắn dí xuống đất. Đất còn ấm. Hắn không rụt chân lại. Hơi ấm lan qua lòng bàn chân, lên bắp chân, rồi tan vào xương sống.

Trong đầu hắn vang lên tiếng khóc. Không phải của hắn. Là tiếng gọi mẹ của gã lính Đinh vừa chết. Tiếng kêu ấy không có nhịp điệu, chỉ là một âm thanh tuyệt vọng kéo dài, xé toạc bầu không khí trước khi tắt dưới lưỡi liềm. Trần Mục ngừng mài đao. Hắn nhìn xuống ngọn lửa liu xiú. Lửa nhảy múa, hắt lên những khuôn mặt mệt mỏi, u ám quanh hắn.

Lão Cò đứng dậy từ góc tối, dáng người gầy guộc hòa vào bóng đêm. Lão không nói gì, chỉ đưa mắt nhìn Trần Mục, rồi quay lưng đi về phía lều trại. Lý Sẹo nằm cuộn mình trên đống rơm, ngủ thiếp đi với sẹo ngang mặt nhăn nhó.

Trần Mục tiếp tục mài đao. Tiếng va chạm đều đặn trở lại. Đất dưới chân vẫn ấm. Hắn không biết đó là phúc hay là cái gì khác.