Chương 2: Năm Phút

Tiết một tan bằng đúng mớ âm thanh quen của một lớp học đầu năm: tiếng cặp quăng xuống ghế, một thằng phóng ra cửa xí chỗ căng tin trước cả khi chuông dứt, một đứa con gái rút gương ra dặm lại lông mày rồi gập cái cạch. Năm phút chuyển tiết ở đầu năm học ngắn đến mức người ta tiêu nó như tiêu những đồng bạc cuối cùng trong túi.

Tôi không đi đâu.

Đứng dậy ra căng tin trong giờ ra chơi đầu tiên của năm học là tự nguyện ghi tên vào danh sách những đứa-dễ-gần — một danh sách mà tôi đã mất ba năm cấp hai để gạch tên mình ra. Ngồi lì ở bàn cuối thì giữ được cái chức "cột điện" lặng lẽ: thứ chức danh không lương nhưng lắm đặc quyền — không ai nhờ vả, không ai để ý, không ai nhớ ra mình tồn tại. Tôi mở chai nước, uống một ngụm, vặn nắp lại đến đúng cái nấc nghe được tiếng ren khựng. Nắp chai vặn vừa tay là một trong số ít chuyện trên đời chịu nghe lời tôi tuyệt đối; tôi trân trọng nó.

Trong lớp còn rớt lại bốn năm đứa. Phong đã bốc hơi ra căng tin, không buồn hỏi tôi một câu. Cái liên minh giữa tôi với nó dựng trên đúng một điều khoản — không-đòi-hỏi-gì — nên có một cái lợi ngầm: đúng lúc tôi muốn ngồi một mình, nó cũng vui vẻ để tôi một mình. Tình bạn lý tưởng, theo định nghĩa của một thằng lười.

Nắng đầu tháng Chín đổ chéo qua cửa sổ, hâm lên cái mùi rất riêng của lớp học mới: mùi sơn bảng, mùi vở chưa bóc, mùi mồ hôi non của ba mươi mấy con người đang giả vờ rằng năm nay mình sẽ khác.

Tôi nhìn ra hành lang.

Học sinh các lớp tản thành từng cụm, cụm nào cũng ngấm ngầm tin rằng có một cụm khác vui hơn ở đâu đó mà mình bị lỡ. Cuối hành lang, chỗ rẽ vào dãy phòng phụ, có một cánh cửa đóng. Tấm biển nhựa trên cửa bong mất một góc, chỉ còn đọc ra: **PHÒNG THAM VẤN**, dưới đó hai chữ nhỏ đã mờ nửa — *học sinh*.

Dán hơi lệch trên cánh cửa là một tờ giấy A4: *Phòng tạm nghỉ — sẽ thông báo lại sau.* Nét bút còn rõ, mực chưa phai; chỉ bốn góc giấy là mới quăn lên, kiểu giấy vừa dán qua một mùa hè ẩm rồi một mùa tựu trường hanh hao. Bậc cửa phủ một lớp bụi mịn, đủ in rõ một dấu giày nếu có ai bước lên — không phải lớp bụi dày cộp đóng bánh của chỗ bỏ hoang nhiều năm, mà là bụi một mùa hè lặng lẽ rơi xuống căn phòng vừa bị bỏ lại giữa chừng, chưa kịp cũ hẳn. Không một vết giày sáng nay. Cũng không vết nào của hôm qua.

Cái tật cũ trồi lên trước khi tôi kịp ngăn: tôi bắt đầu đếm. Sáu ô gạch men từ chân cột đến mép cửa. Hai bản lề. Một ổ khóa. Đếm đồ vật là cách tay tôi tự trấn khi đầu chạm phải thứ nó không muốn chạm — và một cánh cửa đóng đúng nơi lẽ ra phải mở thì, chẳng hiểu sao, luôn làm tôi gai sống lưng hơn mức một cánh cửa đáng được hưởng. Tôi quay mặt đi. Không phải việc của tôi. Một căn phòng đóng cửa thì cũng chỉ là một căn phòng đóng cửa.

Rồi có tiếng chân chạy.

Ba bốn người, bước nặng, giẫm xuống nền gạch cũ thành một tràng không đều. Chưa kịp đoán nó nhắm vào đâu thì cửa lớp đập vào tường đánh rầm. Bản lề rên một nhịp rồi tắt.

Khánh to con xộc vào, mặt đỏ gay, tay vung cái cặp đeo chéo. Sau lưng là Hiếu với Trí — hai vệ tinh quen thuộc — đứa nào cũng thở mạnh hơn mức quãng đường đòi hỏi. Đến ngưỡng cửa, Khánh cố tình ghìm lại nửa bước cho cả nhóm trôi vào sau lưng mình thành một đoàn tùy tùng cỡ nhỏ. Một thằng biết cách vào phòng. Tôi cho nó một điểm trình diễn.

"Tao mất ví."

Hai tiếng đó được ném ra như ném một hòn đá xuống mặt ao tù, cốt cho sóng lan. Có cái gì đó lệch: câu nói tròn vành rõ chữ quá so với một thằng vừa mất tiền. Người ta mất tiền thì giọng méo đi, chứ không phát âm chuẩn như đọc loa phát thanh. Tôi để cái lệch ấy nằm đó, chưa đụng tới.

Mấy đứa còn lại ngẩng lên. Đứa con gái có gương úp gương xuống bàn. Phong vừa thò đầu vào cửa định ngoắc tôi, tay còn cầm gói xôi ăn dở, khựng lại.

"Mất ở đâu?" đứa con gái hỏi.

"Tao để trong ngăn bàn." Khánh đáp, sải về dãy bàn của nó — chỗ thứ hai từ dưới lên, dãy giữa — thọc tay vào ngăn, lôi ra một quyển vở với cái hộp bút. Không ví. "Tao đi rửa mặt, về thì mất."

"Mày để ví trong ngăn bàn?" Hiếu hỏi, giọng đẩy to và đẩy xa, thứ âm lượng dành cho khán giả chứ không cho người đối thoại. "Trời, đầu năm đã xui."

"Có ai vào lớp giờ ra chơi không?" Khánh xoay người, hai tay chống bàn, đảo mắt một vòng.

Câu hỏi nghe thì mở, mà không mở. Tôi đã thấy cái khung này rồi — kẻ hỏi không đi tìm câu trả lời, kẻ hỏi đi tìm một cái tên. Nhưng thấy thì thấy, tôi vẫn ngậm miệng. Cột điện không phát biểu.

Hồng — đứa con gái — lắc đầu. Hai đứa đứng gần bảng cũng lắc. Phong, lúc này đã vào hẳn, nhún vai: "Tao mới về."

Trí — đứa kiệm lời nhất nhóm, đeo cái thẻ Cờ Đỏ còn mới cứng trước ngực — giơ lên một tờ A4 kẹp trong bìa cứng. Tôi nhận ra ngay: sổ trực ban tuần khai giảng, mới phát sáng nay, ghi giờ ra vào của lớp. Bí thư đã treo nó ngay cạnh cửa — một sự tự nguyện ngây thơ đến mức gần như đáng thương.

"Sổ đây." Trí đặt xuống bàn Khánh, lật. Ngón tay rà theo dòng kẻ. "Tiết một tan lúc mười giờ năm. Tiết hai vào mười giờ mười. Ai vào lớp giữa quãng đó?"

Sổ ghi tay, treo cạnh cửa từ sáng nay. Nội quy tuần khai giảng mới ban: ai ra vào lớp trong giờ chuyển tiết phải tự ghi tên mình kèm giờ vào sổ trực ban — sáng kiến của Bí thư để hưởng ứng đợt thi đua nề nếp đầu năm. Cô lao công già hay ngồi quạt ở chiếu nghỉ tầng hai thi thoảng ngó vào nhắc đứa nào quên ký, nhưng cô cũng chỉ nhắc lúc rảnh; năm phút chuyển tiết mà cô bận pha ấm trà thì cả dãy ra vào chẳng ai buồn cầm bút. Một hệ thống giám sát hoàn hảo trên giấy, vận hành bằng sự tự giác của lũ mười bảy tuổi — tức là gần như không vận hành.

Trí dừng ngón tay. Ngẩng lên. "Mười giờ lẻ bảy. Một người."

Cả lớp nín. Phong đặt gói xôi xuống bàn tôi, không nhìn tôi.

Trí đọc: "Lớp mười hai A. An, vào."

An.

Tôi đặt chai nước xuống mép bàn, đáy chai cộp một tiếng khẽ. Và tôi nhận ra ngón tay mình vừa lạnh đi.

An — thằng bé đeo kính ngồi giữa lớp, thằng giơ tay hỏi cô bằng cái giọng dò mìn hồi sáng, thằng mà cách đây bốn mươi lăm phút tôi vừa đẩy sang mẩu giấy *Đừng xin lỗi.* Cái tên rơi xuống giữa lớp, rơi trúng đúng khoảng trống không ai buồn đỡ.

Tôi tự nhủ chuyện này không liên quan gì đến tôi. Tôi giỏi nói câu đó với chính mình; tôi đã luyện nó ba năm. Vấn đề là trong khi cái đầu tôi đọc vanh vách từng đứa trong phòng, thì nó lại đọc trật chính cái cơ thể đang ngồi đây của tôi: bàn tay đã âm thầm đếm — bốn cạnh bàn, hai cây bút, một vệt nắng — từ lúc nào không hay. Hóa ra có những cánh cửa trong người mình, đóng kỹ tới đâu, vẫn cứ bị một cái tên gõ trúng. Tôi hít một hơi, bắt tay ngừng đếm. Không phải lúc.

"An lúc đó vào làm gì?" Hiếu hỏi, mắt vẫn dán vào dòng chữ trong sổ.

"Sổ không ghi." Trí xòe tờ giấy.

"Sổ ghi tên đứa nào thì là đứa đó." Khánh gật gù. Giọng đã bớt đỏ. "Không ký thì coi như không vào."

Tôi nhìn Khánh gật gù.

Một thằng vừa mất tiền cũng có thể gật gù; hoảng thì người ta làm đủ thứ động tác thừa. Nhưng hoảng thật thường kéo theo ít nhất một động tác có ích: bới cặp lần hai, sờ túi quần, gọi về nhà, hay ít ra tự rủa mình ngu vì để ví trong ngăn bàn. Khánh không làm một cái nào. Nó đứng yên, hai tay chống bàn, gật một nhịp đều quá mức của một đứa vừa mất phương hướng. Tôi chưa kết luận gì hết. Tôi chỉ thấy một thằng bình tĩnh quá so với vai nó đang đóng — và để dành cảm giác đó lại, chờ thêm.

Cửa lớp lại mở. An vào.

An bước vào kiểu một đứa đang lần tìm thứ gì nhỏ vừa đánh rơi: đầu hơi cúi, mắt quét sàn từ phải sang trái, cặp kính dày trượt xuống lưng chừng sống mũi. Tay nó cầm một cây bút bi đã tháo nắp, mực dây cả ra lòng bàn tay.

Đi được ba bước, nó ngẩng lên và bắt gặp cả lớp đang nhìn mình.

"Em…" An mở miệng. Rồi ngậm lại.

"An." Khánh gọi, giọng phẳng, kiểu giọng mời ngồi xuống uống nước. "Mày vừa đi đâu về thế?"

"Em… em đi nhà vệ sinh ạ." Bàn tay không cầm bút co lại nửa nắm.

An gọi Khánh bằng "mày" thì không dám, gọi "anh" thì lố, nên nó chọn lối thứ ba: xưng "em" — đại từ của một đứa tự hạ mình xuống thấp hơn, dù cả lớp chẳng ai hơn nó tuổi nào. Tôi biết cái lối ấy. Tôi thuộc nó. Hồi cấp hai, bị dồn vào chân tường, tôi cũng từng xưng "em" với đúng cái giọng đó — nộp trước một phần phẩm giá, hòng cú đánh rơi xuống nhẹ bớt. Nó chẳng bao giờ nhẹ bớt. Nhưng cái cơ thể mười lăm tuổi khi ấy chưa biết điều đó, và cái cơ thể của An lúc này cũng chưa.

"Lúc nào?" Hiếu hỏi.

"Lúc… lúc ra chơi ạ."

"Cả năm phút?"

"Không… em quay lại lớp lấy nắp bút." An giơ cái bút lên, mực theo cử động trườn xuống cổ tay. "Em làm rơi nắp lúc đi ra. Em quay lại tìm."

"Quay lại lúc nào?"

An cúi xuống nhẩm. "Em… không nhớ giờ ạ. Đi vệ sinh xong thì quay lại."

Trí xoay tờ sổ về phía An, chìa ra như chìa một tờ kết quả xét nghiệm. "Mười giờ lẻ bảy."

"Vâng… có thể ạ."

"Mày vào lớp đúng lúc đó."

"Em… em vào lúc đó. Em chỉ vào lấy nắp bút thôi."

"Ngồi đâu?"

"Em ngồi giữa ạ." Mắt An bắt đầu đi tìm cái bàn của chính nó giữa các dãy, như một đứa đang gắng nhớ xem mình thuộc về chỗ nào trong căn phòng vừa quay ra lạ hoắc.

"Có đi qua dãy này không?" Khánh gõ ngón tay xuống bàn — đúng cái ngăn vừa lôi cặp ra.

An ngập ngừng.

Ngập ngừng chưa chắc đã là có tội. Nó cũng có thể chỉ là một cái đầu đang quay ngược lại, cân xem giữa câu thật và câu an toàn thì câu nào ít bị ăn đòn hơn. Một đứa mười bảy bị cả lớp dồn mắt thường ngả về câu an toàn — kể cả lúc sự thật đang đứng cùng phe với nó. Tôi biết cả cái đó nữa.

"Em… em đi ngang dãy này để ra cửa ạ." An đáp. "Lúc về cũng đi ngang."

Đâu đó đầu lớp bật ra một tiếng khẽ. Không hẳn tiếng cười — thứ âm thanh người ta dùng để đánh một cái dấu vào khoảnh khắc, như tiếng thước kẻ gõ xuống mép bàn.

"Có ai thấy bạn ấy không?" Khánh nhìn quanh.

Lúc này lớp tách làm hai tầng. Tầng dưới: An, đứng giữa, tay vẫn cầm cây bút rỉ mực. Tầng trên: tất cả những người còn lại, ngồi và đứng rải rác, cùng nhìn xuống và cùng chờ một ai đó trong đám mình giơ tay. Trong căn phòng này, lúc này, chỉ còn hai loại người: đứa dám nói trước, và đứa đợi đứa trước nói xong rồi mới nói theo cho chắc.

Đứa dám nói trước là Hồng. Nó giơ một ngón tay lên ngang vai, chần chừ một nhịp, rồi: "Lúc đấy… tao đi ngang cửa lấy ô. Tao có thấy An đứng gần bàn Khánh thật."

Hai chỗ cộm lên trong đầu tôi. Một: Hồng nói thấy An đứng gần bàn Khánh — không nói thấy An lấy gì. Hai: nó hạ giọng xuống thấp hơn mức cần để cả lớp nghe rõ. Giọng nhỏ chẳng chứng minh được ai thật ai dối — người ta hạ giọng vì sợ, vì ngại, vì biết câu mình sắp nói có sức nặng, có khi chỉ vì tạng người vốn thế. Tôi chưa xếp Hồng vào phe nào. Nhưng dù nó ở phe nào thì có một điều không nhúc nhích: cái thật của Hồng chỉ thật một nửa. Nó chứng minh An từng đứng gần bàn Khánh. Nó không chứng minh An mở ngăn bàn.

Khánh nhặt đúng cái nửa ấy lên, bọc thêm một lớp nghĩa, rồi chìa ra cho cả lớp như thể nó vốn đã là bằng chứng. "Đứng gần bàn tao." Khánh lặp lại, gật. "Nghe rõ chưa cả lớp. *Đứng gần bàn tao.*"

"Em… em đi ngang bàn." Giọng An vỡ một góc. "Em ra cửa, em phải đi ngang."

"Mày đứng hay đi?" Trí hỏi.

"Em đi ngang."

"Hồng bảo mày đứng."

An nhìn Hồng. Hồng nhìn đi chỗ khác. Một đứa vừa nói ra điều nó tin là vô hại thì hiếm khi phải né mắt người vừa bị mình réo tên. Vậy là tôi hiểu thêm một điều về Hồng: nó thừa biết câu mình vừa nói nặng tới đâu.

"Em…" An mở miệng, ngậm, mở. "Em có dừng một nhịp."

"Tại sao dừng?"

"Em…" An nhìn xuống cây bút rỉ mực trong tay. "Em làm rơi nắp bút."

"Rơi ở bàn tao?"

"Em không biết nắp rơi ở đâu. Em chỉ thấy mất nắp lúc ra ngoài. Em quay lại tìm."

Câu này khớp với một ký ức thật hơn là một câu bịa — ít nhất tôi nghiêng về phía đó. Lúc nhắc đến nắp bút, mắt An dừng đúng nửa nhịp ở mép bàn Khánh. Không phải kiểu đảo mắt đi tìm một mặt bàn trống để dựng cảnh, mà giống một đứa đang lần lại đường đi của một vật bé đến mức chẳng ai khác thèm nhớ. Một cú liếc thì chứng minh được rất ít. Nhưng nếu An bịa, thì nó bịa bằng một tấm bản đồ vụng đến mức tự khai ra chỗ thật. Tôi gom cái liếc đó lại với mấy chỗ cộm kia — chưa thành bằng chứng, nhưng đủ để tôi nhất quyết không ký tên vào cái bản án đang được dựng dở giữa lớp.

Có điều cả lớp không đọc theo lối ấy.

"Vậy là mày đi qua bàn tao, dừng lại, rồi đi tiếp." Khánh tóm. "Lúc đó tao đi rửa mặt. Trong lớp còn ai?"

Trí lật sổ. "Mười giờ lẻ bảy tới mười giờ mười, sổ chỉ ghi mình An vào."

Khánh gật. "Vậy quãng mất ví, trong lớp đúng một người."

Nó không gọi tên. Khánh khôn. Cái câu vừa rồi để ngỏ cho cả lớp tự bắc cây cầu cuối cùng sang kết luận, và một khi tự tay bắc lấy thì ai cũng tưởng mình nghĩ ra điều đó một mình. Đứng ngoài, tôi cũng phải công nhận: thằng này không thông minh, nhưng nó có cái bản năng của một kẻ biết đám đông thích được dắt đi mà cứ ngỡ mình tự bước.

Tôi đảo mắt một vòng lớp. Mười mấy khuôn mặt đang ở các chặng khác nhau của cùng một đoạn đường: từ tò mò sang tin. Hồng nhìn xuống đùi. Phong đẩy gói xôi ra mép bàn, lùi nửa bước về phía cửa — phản xạ của một thằng tốt bụng vừa đủ để không tham gia, và cũng vừa đủ hèn để không can. Tôi không trách nó. Tôi còn đang ngồi yên đây thôi.

Tôi nhìn An. Nó đang gắng không khóc, một việc tốn sức kinh khủng ở tuổi mười bảy. Khi không khóc nổi, mặt người ta trượt sang một khoảng trống — không phải vô cảm thật, mà là một cái mặt nạ bất đắc dĩ để giữ cho mặt khỏi nhăn nhúm. Nhìn từ ngoài, cái mặt nạ ấy giống hệt vẻ trơ lì trước cáo buộc. Và đám đông sẽ đọc nó thành: không chối, tức là nhận.

Có một luật tôi tự rút từ sớm — rút để biết đường mà tránh, không phải để đem đi dạy ai: đừng đâm thẳng vào một kết luận mà cả đám đã đồng thanh. Kết luận có hàng chục cái miệng cùng giữ, đứa nào cũng đã lỡ ký tên, gỡ ra là đụng vào sĩ diện của cả lũ. Còn tiền đề thì chỉ một người dựng. Rút được tiền đề, cái mái mới chịu sập. Nếu rút được. Mà giờ thì chưa.

Tiền đề ở đây gọn lỏn: cái ví thật sự đã nằm trong ngăn bàn Khánh lúc ra chơi.

Tôi chưa có gì để bẩy nó lên. Quan sát là quan sát, bằng chứng là bằng chứng; tôi đang cầm cái thứ nhất và tay trắng cái thứ hai. Đứng phắt dậy cãi lúc này chỉ tổ tự dán lên trán mình tấm biển phe An — và tặng Khánh thêm một cái tên để nhắm tới. Tôi chưa định làm từ thiện bằng chính cái cổ của mình.

Thay vào đó, tôi cúi xuống, mở balo, lôi ra cuốn sổ tay gáy lò xo đã sờn.

Cuốn sổ này theo tôi từ năm lớp tám. Mở trang nào ra cũng chi chít bản vẽ bút bi đen: bánh răng, mạch điện, mặt cắt mấy cái máy ảnh, micro tôi tháo ra rồi chẳng bao giờ lắp lại. Nét rối như tơ vò, nhưng tỉ lệ thì chính xác đến từng milimet — thứ duy nhất trong đời tôi chịu nằm yên đúng chỗ tôi đặt. Chen vào giữa đám bánh răng ấy, thỉnh thoảng là vài dòng chữ nhỏ: thời tiết, biển số mấy chiếc xe hay đậu trước nhà, một câu ai đó nói mà tôi thấy lạ tai. Mẹ tôi liếc qua một lần, lắc đầu bảo "thằng này đầu óc lệch lạc". Tôi không cãi. Cãi làm gì. Nói cho ngay thì đầu óc tôi bình thường đến phát chán — tôi chỉ sớm quyết rằng cái gì mình đã nhìn thấy thì đáng được ghi xuống, kể cả khi chưa biết để làm gì. Ghi xuống, là còn nắm được. Có lẽ đó mới là chỗ lệch lạc thật, nhưng mẹ tôi đoán sai địa chỉ.

Tôi viết, chữ nhỏ, lách vào mép một bản vẽ bánh răng:

*Khánh: gật gù sau khi mất ví. Không bới cặp lần hai. Không gọi điện. Đứng yên.*
*Trí: cầm sổ trực ban từ ngoài cửa vào, biết chính xác trang phải lật.*
*Hồng: nhỏ giọng, nhìn xuống đùi. Không nhắc lại lời chứng khi An hỏi.*
*Hiếu: "trời, đầu năm đã xui" — câu trang trí, nói cho khán giả.*
*An: mắt tìm đúng mép bàn Khánh khi nhắc nắp bút. Nghiêng về thật. Chưa chắc.*

Gập sổ, kẹp vào trong sách. Đống chữ này lúc này chẳng cứu được ai. Nhưng tôi đã học một điều: cái mái sập hôm nay, có khi phải đến mai mới có gạch xây lại — và lúc đó, kẻ cầm trong tay một trang giấy ghi đúng giờ đúng việc sẽ đỡ phải cãi nhau bằng nước bọt.

Tôi ngẩng lên thì thấy một vật nhỏ lăn khỏi mép bàn An, rơi xuống sàn — cái nắp bút, văng ra từ khe cái ba lô nó đang bóp chặt đến biến dạng trong tay. Hóa ra cái nắp nó tìm mãi không thấy nãy giờ mắc kẹt ngay trong túi ba lô của chính nó. Nắp lăn về phía dãy tôi, dừng cách chân tôi đúng một bàn.

Tôi không gọi An. Không nhặt lên đưa tận tay nó trước mặt cả lớp. Đưa kiểu đó là tự khai mình thuộc phe nó — và tặng Khánh thêm một cái tên để nhắm.

Tôi đứng dậy, đi theo lối giữa hai dãy bàn, ra cửa như sắp đi vệ sinh. Ngang bàn An, tôi cúi xuống đúng một nhịp, đặt cái nắp bút lên mép bàn nó. An đang đứng giữa lớp, mặt hướng về phía Khánh, không nhìn xuống bàn mình. Cái nắp nằm vào đúng khoảng nó không thấy. Một việc tốt làm trong điểm mù thì không tính là việc tốt — ít ra không ai tính được vào sổ của tôi. Tôi thích vậy.

"Mày đi đâu đấy?" Hiếu hỏi. Nó vẫn thừa năng lượng để kiêm thêm chân điều phối giao thông.

"Đi vệ sinh." Tôi đáp.

Hiếu nhún vai. Một cái cột điện đứng dậy đi vệ sinh thì không thành sự kiện. Hiếu đã xếp tôi vào ngăn "vô hại" từ lâu, mà người ta một khi đã đóng cái ngăn ấy lại thì hiếm khi mở ra kiểm lại. Đó là toàn bộ bí quyết nghề cột điện của tôi: vô hại đến mức tàng hình.

Tôi ra hành lang, khép cửa lại sau lưng — chỉ khép hờ, đủ để tiếng trong lớp lọt ra qua khe.

Qua khe, tôi nghe:

"Cô tới kìa." Trí. "Im hết."

Tiếng giày cao gót quen thuộc gõ tới. Cô chủ nhiệm — đầu năm nào cô cũng về sớm năm phút trước tiết ba để kiểm hồ sơ. Tôi nép vào cột, lùi khỏi tầm mắt cô. Đứng nép sau một cái cột để nghe lén lớp mình bị đem ra xử — nếu có giải cho thằng học sinh gương mẫu nhất khối, chắc chắn không tới lượt tôi. Tự thấy cũng hơi buồn cười.

Cô đẩy cửa, bước vào. Lớp im một nhịp. Rồi giọng Khánh: "Cô ơi, em mất ví ạ."

"Mất ở đâu?"

Khánh kể lại. Hiếu phụ họa. Trí giơ sổ. Hồng bị nhắc tên, không nói lại, chỉ gật. Mọi mảnh được xếp lại đúng thứ tự cũ, chỉ khác lần này mảnh cuối cùng là cô — và cô mới là người cầm bút ký.

"Bao nhiêu tiền?" Cô hỏi.

"Bốn trăm tám mươi nghìn ạ." Khánh đáp tắp lự. Không một nhịp ngập ngừng.

Tôi đứng ngoài cửa, và lần này thì cả cái đầu lẫn cái bụng cùng gật về một hướng: một thằng mười bảy tuổi vừa mất ví mà báo được con số chính xác tới hàng chục nghìn, không hoảng, không đắn đo, thì nó ít giống một con số vừa được lục ra trong hoảng hốt, và giống một con số đã được đếm sẵn hơn. Tôi chưa gọi đó là bằng chứng. Tôi chỉ xếp nó vào cùng ngăn với cái gật quá đều, cuốn sổ đến quá đúng lúc, và bàn tay Khánh chưa từng bới cặp lần hai.

"Sao mang lắm thế?" Giọng cô khô. "Đầu năm, học sinh cần gì cầm nhiều tiền vậy?"

"Bố mẹ em cho mua sách ạ." Khánh đáp. Chữ cuối gắt lên một nhịp thật — kiểu gắt của một đứa đã mất tiền lại còn bị hỏi vặn. Tôi nghe cả cái gắt đó, và không gạch nó đi. Một giả thuyết dùng được phải nuôi nổi cả những mẩu cãi lại chính nó. Cái gắt này cãi lại tôi: biết đâu Khánh mất thật. Tôi chưa xóa khả năng ấy. Tôi chỉ thấy nó khớp ít hơn phần còn lại — và tôi đủ thành thật với mình để biết "khớp ít hơn" vẫn chưa phải là "sai".

"Lần sau đừng để trong ngăn bàn. Cô nhắc bao nhiêu lần…" Cô bỏ lửng. Không đủ thời gian giảng lại bài đừng-tin-ngăn-bàn; tiết ba sắp vào.

"Thế này." Cô tiếp. "Cô chuyển vụ này lên Ban Nề nếp. Có sổ trực, có lời chứng, làm cho đàng hoàng. An, chiều nay em ở lại, cô với Ban Nề nếp gặp em."

"Vâng ạ." Tiếng An, mỏng như tờ giấy.

"Còn lại về chỗ. Chưa kết luận gì hết." Cô gập sổ điểm danh. "Cô nói chưa kết luận, là chưa. Đứa nào còn nói thêm câu nào nữa, cô ghi tên đứa đó."

Tiếng ghế kéo lệt sệt. Lớp tản về chỗ. Câu cuối của cô đáng lẽ phải là cái phanh — nhưng phanh gấp một đám đông đang đà thì nó chỉ dừng cái miệng, không dừng cái đầu. "Chưa kết luận" của cô, sang tai cả lớp, đã âm thầm đổi nghĩa thành "để chiều kết luận". An nghe ra điều đó trước cả tôi: vai nó sụp xuống đúng vào lúc lẽ ra phải nhẹ nhõm.

Tôi quay vào, đi ngang bàn An lần nữa trên đường về chỗ. Nó đã ngồi xuống, hai tay đặt trên mặt bàn, cái nắp bút tôi để lại nằm yên ở mép — nó vẫn chưa thấy. Trên đường về cuối lớp, tôi liếc qua dãy giữa: Trí vừa gập cuốn sổ trực ban lại, và thay vì cầm lên nộp, nó nghiêng người, lùa cuốn sổ vào ngăn bàn Khánh. "Để tí mang lên Ban Nề nếp luôn." Trí nói, không nhìn ai. Khánh ừ một tiếng.

Một cuốn sổ trực ban thì hoặc treo cạnh cửa, hoặc nằm trong tay đứa trực; không có lý do gì để Trí cầm nó vào, rồi lùa vào ngăn bàn của đúng cái đứa vừa khai mất ví. Tôi không hỏi. Tôi chỉ ghi cái đó vào — không phải lên giấy lần này, mà vào cái chỗ trong đầu tôi dành riêng cho những việc chưa hiểu nhưng chắc chắn sẽ còn dùng tới. Ngăn bàn Khánh, cuốn sổ, hai cái đầu khẽ chụm. Tôi xếp nó cạnh con số bốn trăm tám mươi nghìn báo không cần nghĩ, và để cả cụm đó nằm đó.

Về tới bàn cuối, tôi ngồi xuống, mở chai nước, vặn nắp lại đến đúng cái nấc ren khựng. *Tách.* Một tiếng rất nhỏ, gọn, dứt khoát — thứ âm thanh duy nhất trong cả buổi sáng nay chịu nghe lời tôi tuyệt đối. Tôi để ý mình vừa thèm cái tiếng *tách* ấy đến mức nào, giữa một căn phòng mà mọi thứ khác đều đang trượt khỏi tay.

Ở dãy giữa, An cuối cùng cũng thấy cái nắp bút ở mép bàn. Nó cầm lên, ngơ ngác nhìn quanh một lượt xem ai để đó. Không hai nhận. Mắt nó lướt qua tôi — cột điện cuối lớp — rồi trượt đi luôn, đúng như tôi muốn. Nó tra cái nắp vào thân cây bút rỉ mực trong tay. *Tách.* Vừa khít.

Tôi không chắc mình thật sự nghe thấy tiếng *tách* thứ hai đó từ cách bốn dãy bàn, hay chỉ vì đã chờ nó từ lúc đặt cái nắp xuống. Giữa tiếng ghế, tiếng cặp, tiếng hai mươi mấy con người đang ổn định chỗ ngồi, trong đầu tôi vẫn vang lên một tiếng *tách* rất khẽ. Tôi ghi luôn cả chuyện đó vào — rằng có những âm thanh bé đến mức lẽ ra phải chìm, vậy mà vẫn nổi lên trên tất cả, nếu người ta vô tình đang chờ đúng nó.

An cúi xuống vở, viết gì đó. Rồi tôi thấy môi nó mấp máy, rất khẽ, không thành tiếng, nói với chính cái mặt bàn trước mặt: "Em xin lỗi ạ."

Xin lỗi ai, về việc gì, nó không biết. Nó xin lỗi vì cả căn phòng vừa quyết rằng nó có lỗi, và một đứa mười bảy bị cả phòng quyết như thế thường tin theo nhanh hơn cả người buộc tội. Tôi nhìn cái mấp máy đó, và một câu từ hôm khai giảng bật lên trong đầu — câu của con bé lớp bên, nói với thằng bạn vừa làm đổ nước lên áo nó: "Đừng xin lỗi. Cậu có làm gì sai đâu." Lúc ấy tôi đã ghi câu đó xuống sổ mà chẳng rõ ghi để làm gì. Giờ thì tôi hiểu mình ghi nó để chờ đúng buổi sáng hôm nay.

Nhưng tôi không nói câu đó ra. Chưa phải lúc, và cũng chưa phải tôi. Tôi chỉ cúi xuống, mở sổ, và dưới dòng chữ về cái nắp bút, tôi viết thêm một dòng cuối:

*Chiều nay. Ban Nề nếp. Còn kịp.*

Rồi tôi gập sổ lại, đúng cái nấc nghe được tiếng gáy lò xo khựng. *Tách.*